Pausbezoek is slechte generale repetitie

Er ging in Rio veel mis bij het bezoek van de paus. De gemeente wil bij het WK en de Olympische Spelen actiever meedoen in de organisatie.

Ook een aantal nonnen deelde in de uitbundige stemming onder de deelnemers aan de Wereldjongerendagen, zondag op het beroemde strand van Copacabana. Foto AP

Na drieënhalf uur wachten voor de wc’s is Christine Schumacher (22) nog steeds niet aan de beurt. „Toen de paus langskwam, stonden wij in de rij”, zegt de Luxemburgse, het huilen staat haar nader dan het lachen. Ook misten Christine en haar zusje daardoor het gebed en eigenlijk alle optredens zaterdagavond tijdens de Wereldjongerendagen in Rio de Janeiro. „Ik weet niet of ik over twee jaar weer ga. Elke dag heb ik wel ergens uren moeten wachten.”

Alsof bijna vier keer de populatie van Amsterdam zou neerstrijken op het strand tussen Zandvoort en Bloemendaal. Zo zag Rio’s Copacabana er afgelopen weekeinde uit. Drie miljoen pelgrims waren aanwezig op zaterdagavond en zondagochtend. Zeker een miljoen jongeren overnachtten in de buitenlucht.

Het tweejaarlijkse katholieke evenement werd gezien als een generale repetitie voor het WK voetbal dat Brazilië volgend jaar organiseert. Eind vorige maand gold de Confederations Cup al als oefening. Beide keren maakte gaststad Rio de Janeiro geen goede indruk.

Oorspronkelijk had de afsluiting van de Wereldjongerendagen niet op het strand moeten plaatsvinden. In Guaratiba, vijftig kilometer verder, is maanden gewerkt aan een speciaal daarvoor bestemd terrein. Toen een poolwind en forse regen de 1,36 miljoen vierkante meter afgelopen week in een moeras hadden veranderd en het terrein onbruikbaar was geworden, bleek dat in het draaiboek geen rekening was gehouden met regen.

De zaterdagavondwake en de mis van zondag werden inderhaast verplaatst naar het strand. Pas zaterdagochtend werd besloten dat de jongeren daar ook konden blijven slapen. „In Guaratiba zouden we een plek toegewezen krijgen”, zegt de Braziliaanse Joyce Gabrielle (14), die bij gebrek aan ruimte met haar slaapzak op het fietspad ligt. „Hier is niet eens voldoende plek voor alle pelgrims.”

Het was niet het enige dat misging. Het openbaar vervoer functioneerde ondermaats, de woonwijk rondom het strand van Copacabana was iedere avond afgesloten voor verkeer (ook voor de 160.000 bewoners), pelgrims moesten hun entreebewijzen zestig kilometer verderop ophalen, en overal stonden lange, ongeorganiseerde rijen.

„De stad scoorde dichter bij de nul dan bij de tien”, gaf burgemeester Eduardo Paes vrijdag al toe in een radio-interview. Gisteren liet hij weten dat het gemeentebestuur zich bij het WK volgende jaar en de Olympische Spelen in 2016 meer met de organisatie zal bemoeien. „We moeten beter opletten dat de organiserende comités de juiste beslissingen nemen.”

Toch relativeren veel pelgrims het ongemak van uren wachten voor wc’s en water. Tussen de vuilnishopen door, die naarmate de uren verstrijken hoger worden, klappen en zingen de jongeren enthousiast mee met de zangers op het podium. Enkele hoge kardinalen laten zich meeslepen door het enthousiasme en doen ook een dansje. De paus wordt als een popster onthaald. „Het was geweldig”, jubelt de Iraakse Helen Ezekiel (18) schor. „Franciscus is fantastisch. Eindelijk iemand die echt om mensen geeft en niet vanuit zijn ivoren toren op het volk neerkijkt.”

Zij aan zij, geknield op het witte zand van Copacabana, prevelen drie miljoen mensen op zondagochtend een gebed. Na dagen van regen en kou verwarmt de zon de talloze blote schouders, hier en daar liggen jongeren opgerold in een slaapzak. Vanaf een podium kijken de presidenten van Brazilië, Argentinië en Bolivia toe, met ook Desi Bouterse, de president van Suriname.

„Ik heb prima geslapen”, geeuwt Matthije Ottenhoff (22) uit Leiden. „In Katwijk aan Zee slaap ik ook wel eens op het strand.” Ze rekt zich uit. „Maar dit is echt tien keer vetter.”