‘Trein des doods is hier langsgekomen’

Nu de meeste wagons zijn weggetakeld, proberen inwoners van Angrois en hulpverleners de gruwelen te verwerken die ze hebben gezien.

Beelden van een bewakingscamera langs het spoor laten zien hoe de trein ontspoorde. Foto AP

Terwijl op twintig meter van haar bar een van de laatste wagons op opleggers wordt getakeld, wrijft Pílar Ramos met een zakdoek de opwellende tranen uit haar ogen. Sinds het treinongeluk, woensdagavond, zijn zij en de rest van het dorp „alleen maar aan het werk geweest”. Eerst om de ruim 130 gewonde passagiers te helpen en de nooddiensten te ondersteunen door lakens, water en trappen aan te dragen. Later om de wereldpers te woord staan en te bedienen. Nu de chaos langzaam afneemt, beseft ze eigenlijk pas wat ze allemaal gezien heeft.

„Het was hier als een oorlogszone. Ik hoop nooit meer zoiets te hoeven zien”, vertelt de vrouw, half in het Spaans, half in het Galicisch. „Onthoofde mensen, kinderen met afgerukte ledematen. Overal bloed. De trein des doods is hier langsgekomen.”

Studente Yolanda woont vijftig kilometer verderop, maar stapte vanochtend op weg naar Santiago een paar haltes eerder uit. „Ik wilde het met eigen ogen zien”, vertelt ze, terwijl ze met haar mobieltje door het hekwerk foto’s maakt. „Mijn vader is ambulancebroeder en was woensdag en gisteren gelukkig vrij. Maar vijf van zijn collega’s werden wel opgeroepen. De verhalen die zij vertellen...”

De inwoners van Angrois, een dorp iets buiten Santiago de Compostela, horen de semi-hogesnelheidslijn die hun dorp passeert, normaal niet. Vergeleken met de goederentreinen is dit een fluistertrein. Woensdag rond kwart voor negen hoorden ze echter een gierend geluid, gevolgd door een enorme klap. „Het was alsof de hel hier neerdaalde.”

Nu vragen ze zich, zoals heel Spanje, af of het ongeluk te voorkomen was geweest. De Alvia-trein die ontspoorde, reed over een spoor dat is klaargemaakt voor de hogesnelheidstrein AVE, die spoedig tussen Madrid en hun regio moet gaan rijden. „Maar had er wel zo’n scherpe bocht in dit hsl-traject moeten worden opgenomen”, vraagt dorpeling Fernando zich af, terwijl hij staat te kijken naar de ontspoorde locomotief, die nog schuin in de berm van het treinvak ligt.

Hij noemt niet alleen de machinist als mogelijke schuldige, maar ook José ‘Pepe’ Blanco, de vorige minister van Infrastructuur, onder wiens leiding werd begonnen met de aanleg. Net als de huidige verantwoordelijke bewindsvrouw met deze portefeuille is hij een Galiciër. Hij had daarom extra haast de AVE naar de geïsoleerde regio te brengen. „Die machinist reed veel te hard, maar ze zouden ook eens met Pepito Blanquito moeten gaan praten.”

Roekeloos rijgedrag of niet, sowieso is het de vraag waarom de trein niet automatisch heeft afgeremd bij het naderen van de beruchte bocht. Hogesnelheidstreinen zijn uitgerust met veiligheidssystemen die vermijden dat een trein met te grote vaart een bocht neemt. Mogelijk werkte het remsysteem niet goed doordat de trein op dit traject op verschillende typen spoor rijdt. Een deel van het spoor is al klaargemaakt voor de AVE, maar op andere plekken ligt nog het oude type. Mogelijk heeft het overschakelen hiertussen het automatisch veiligheidssysteem doen falen.

De lokale krant La Voz de Galicia stelt hierover vandaag in een commentaar: „Niemand kan de getroffen families uitleggen waarom deze horror plaatsvond. Maar iemand zal het moeten doen. Kan men meer dan tweehonderd levens laten afhangen van een menselijke fout?”