next shopt Sojamelk

Het wemelt in de winkels van de ‘verantwoorde’ producten en ‘gezonde keuzes’. Wat is het beste?

Gebroederlijk staat de sojamelk tegenwoordig naast de liters halfvol en de chocolademelk op de afdeling houdbaar in de supermarkt.

Maar wat is het eigenlijk voor spul? In ieder geval geen echte melk. Fabrikanten spreken daarom zelf van sojadrink. De hoofdbestanddelen zijn water en gekookte en vermalen sojabonen. Er komt dus geen koe of geit aan te pas en sojamelk is daarom geschikt voor veganisten, voor wie wat minder dierlijke producten wil gebruiken en voor mensen met een lactose-intolerantie. Maar ook duurzaamheid kan een reden zijn om voor sojamelk te kiezen.

Een glas sojamelk is veel minder milieubelastend dan een glas gewone melk. De ‘omweg’ via de koe die gewone melk maakt, kost meer grondstoffen. De klimaatbelasting van sojamelk is 0,4 kg CO2 eq per liter, van gewone melk 0,9 kg CO2 eq per liter, blijkt uit onderzoek van Blonk Consultants. Voor wie hier niet meteen een voorstelling van kan maken: kort gezegd is een glas koemelk ruim twee keer zo belastend als een glas sojamelk. (Als oude melkkoeien niet als gehakt gebruikt zouden worden, dan zou dat nog meer zijn, vertelt Sytske de Waart, onderzoeker van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. De CO2-emissie wordt gedeeltelijk op het vlees afgeschreven.)

Ook het landgebruik heeft een factor twee verschil: voor melk is één vierkante meter per jaar, per liter nodig, terwijl voor sojamelk een halve vierkante meter per jaar, per liter genoeg is.

Volgens Patricia Schutte van het Voedingscentrum is een glas sojamelk een goede vervanger van een glas halfvolle of magere melk (volle melk raadt het Voedingscentrum niet aan), mits er calcium aan toegevoegd is – van nature komt calcium weinig voor in soja. Ook vitamine B2 wordt vaak toegevoegd. Veel gezonder dan magere melk is sojamelk volgens Schutte niet. Het aantal calorieën is vergelijkbaar, net als de hoeveelheid eiwit.

Het grootste gedeelte van de soja die wereldwijd wordt verbouwd (dat gebeurt vooral in Argentinië, Brazilië en Amerika) eindigt niet in het melkschap, maar als veevoer. Zo’n 90 procent van alle geproduceerde soja is genetisch gemodificeerd. Het gewas is daardoor bestendig tegen glyfosaat (beter bekend onder de merknaam Roundup), een bestrijdingsmiddel dat onkruid niet kan verdragen. Geen grote hoeveelheden schadelijke herbiciden meer, dus beter voor het milieu. Maar volgens Milieu Centraal kan onkruid langzaam immuun worden. Inmiddels gebruiken boeren in bijvoorbeeld Argentinië volgens de organisatie weer net zo veel of zelfs meer herbiciden.

Milieu Centraal krijgt vaak vragen over soja, vertelt onderzoeker De Waart. Consumenten zijn bang dat er voor de soja in hun producten zoals vleesvervangers en sojazuivel oerwouden gekapt worden in Zuid-Amerika. En hoe zit het met genetische modificatie?

Wij willen weten hoe dat met de soja in sojamelk zit. We testen drie merken op duurzaamheid.

Alpro - Soya original

Prijs: € 1,29 per liter (bij Albert Heijn)Duurzaamheid:

„Alpro gebruikt enkel sojabonen waarvoor geen regenwoud gekapt is”, staat achterop het pak. Voor dit stuk gebruiken wij de houdbare versie. Het bedrijf laat weten dat het sojabonen koopt in drie landen: Canada, Frankrijk en China. De Chinese bonen zijn biologisch geteeld. De soja komt dus niet uit ‘risicogebied’ Zuid-Amerika, waar grootschalige uitbreiding van landbouwgebieden leidt tot het kappen van regenwoud. De sojabonen uit Canada en China worden per schip vervoerd naar Europa. Dat is niet erg milieubelastend. Het aandeel van Europese sojabonen moet omhoog, vindt het bedrijf, „waarmee teelt en productie dichter bij elkaar komen te liggen”. Ook leert de verpakking dat de Alpro-soja niet genetisch gemodificeerd is. Aan de drank is calcium toegevoegd, net als vitamine B2, B12 en D2 en het is hierdoor een volwaardige melkvervanger. De verpakking is voorzien van het FSC-keurmerk, dus duurzaam geproduceerd. Alpro heeft beleid om de ‘ecologische voetafdruk’ (CO2-uitstoot) te verkleinen, dat gebeurde volgens het bedrijf sinds 2008 met 14 procent.

Albert Heijn - Soja drink naturel

Prijs: € 1,09 per liter Duurzaamheid:

De verpakking van de Albert Heijn Soja drink verraadt niet veel over de sojabonen die erin zitten. Navraag leert dat de sojabonen van de sojamelk van Albert Heijn allemaal uit Europa komen, uit Duitsland en Frankrijk. „Wij vinden het belangrijk om onze productielocaties dichtbij te hebben”, aldus een woordvoerder van de supermarkt. De soja valt onder de International Food Standard, een Frans-Duits initiatief voor veilige voedselproductie. De soja is niet genetisch gemodificeerd. Voor de ‘carbon footprint’ worden we doorverwezen naar Ahold, de eigenaar van Albert Heijn. Die heeft de CO2-uitstoot volgens eigen publicatie sinds 2008 verminderd met 15 procent.

Ook in de Albert Heijn-drink zit toegevoegde calcium, samen met vitamines B2 en B12. De AH-verpakking heeft het FSC-keurmerk.

Lima - Soya drink calcium (Ekoplaza)

Prijs: € 1,89 per liter Duurzaamheid:

Deze sojadrank van producent Lima is gemaakt van sojabonen uit Italië. Relatief dichtbij dus en duurzaam geproduceerd. De sojamelk draagt drie keurmerken (Frans, Duits en Belgisch) die biologische landbouw garanderen. Biologische boeren gebruiken geen chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Net als bij de andere dranken is de soja niet genetisch gemodificeerd, dat is bij biologische landbouw niet toegestaan. Calcium (uit algen) is toegevoegd.