Een mandaat, maar voor wat?

Foto Reuters

Egyptenaren die het leger steunen, kunnen dat vandaag laten zien. De Egyptische legerleider generaal Abdul Fattah al-Sisi heeft de bevolking woensdag opgeroepen hem „het mandaat” te geven om „geweld en het terrorisme” het hoofd te bieden. En dat moeten ze doen door, zoals wel vaker in Egypte, de straat op te gaan. Daarvoor koos Sisi precies de dag dat de aanhangers van de afgezette president Morsi hetzelfde willen doen.

Als het aan de media ligt, wordt het een groot succes. Maar het kan ook helemaal uit de hand lopen. De meeste kranten riepen gisteren in grote koppen op om gehoor te geven aan Sisi’s oproep. De tv-zenders hebben de drastische stap gezet om hun populaire ramadan-feuilletons op te schorten om de gebeurtenissen permanent te verslaan.

Een legerwoordvoerder haastte zich achteraf te zeggen dat Sisi met zijn verwijzing naar ‘terrorisme’ niet op een groep in het bijzonder doelde. Sisi zou gedoeld hebben op het geweld sinds de afzetting van president Morsi door het leger. Daarbij zijn al 214 doden gevallen, van wie 42 door terroristen in de Sinaïwoestijn.

Maar de rest van Sisi’s toespraak ging wel over de wijze waarop hij Morsi elke mogelijke uitweg had geboden. Maar deze had zich vastgeklampt aan zijn „religieuze project”.

De gewone Egyptenaar wist perfect wie generaal Sisi bedoelde: in de media worden Morsi’s aanhangers al wekenlang omschreven als „terroristen”. Niemand vond het gek dat de oproep van de legerleider kwam, en niet van interim-president Adly Mansour. Het is Sisi’s portret dat overal hangt.

Er is een rooskleurige interpretatie mogelijk. Sisi wil de Moslimbroederschap juist een laatste kans geven om de straat op te geven in ruil voor deelname aan de nationale verzoening die gisteren – zonder de fundamentalisten – van start ging.

Maar het is een gevaarlijk spel. Morsi’s aanhangers hadden al lang aangekondigd dat zij vandaag opnieuw massaal zullen betogen. Het is de 17de dag van de ramadan, de herdenking van de slag van Badr, toen de profeet Mohammed met de hulp van duizenden engelen een veel grotere vijand versloeg. Onder de aanhangers van Morsi zoemt rond dat bij de moskee in Nasr City al de engel Gabriel is gesignaleerd. De kans op een confrontatie is groot, en het leger is er de afgelopen weken niet in geslaagd geweld te voorkomen. De Moslimbroederschap zei woensdag dat Sisi aanstuurt op een burgeroorlog.

Misschien is het ook niet de bedoeling om een confrontatie te voorkomen. Om „geweld en terrorisme” te bestrijden heeft Sisi geen mandaat van het volk nodig: die zaken zijn al bij wet verboden. Om met geweld een einde te maken aan het protest van Morsi’s aanhangers heeft hij wel steun van het volk nodig.

In die analyse moet de betoging van morgen het leger een dekmantel geven voor een mogelijk bloedbad. Tegenover de buitenwereld – Amerika gaf woensdag een voorzichtig signaal door de levering van vier F-16-gevechtsvliegtuigen op te schorten – en tegenover de eigen publieke opinie. Niet dat die laatste nog echt overtuigd moet worden. Tamarod, de beweging die voortkwam uit een handtekeningenactie tegen Morsi, heeft zich achter de oproep van Sisi geschaard. Alfred Raouf, een van de oprichters van de liberale Dostourpartij van Mohammed ElBaradei, probeerde woensdag aan te tonen hoe het doden van vrouwen en kinderen volkomen gerechtvaardigd kan zijn als die gezochte terroristen beschermen.

Een cartoon op de website Mada Masr vatte het goed samen. Terwijl Sisi’s toespraak op tv is, legt een vrouw aan haar man uit wat er van hem verwacht wordt. „Hij wil dat jij hem vraagt om te doen wat hij toch al wil doen. Zo lijkt het alsof jij het gewild hebt, niet hij. Gesnapt?”