Amy Winehouse als zus, dochter, tiener

Tentoonstelling: Amy Winehouse. A Family Portrait. Te zien: Jewish Museum, Londen. Tot 15/9. Info: jewishmuseum.org.uk

Zangeres Amy Winehouse hield van Snoopy, keek video’s van Sex And The City en luisterde toen ze jong was naar Tony Bennett. Ze was zuinig op haar geplastificeerde tour- en backstagepassen, en speelde nog op haar eerste, goedkope gitaar toen ze zich al lang en breed een verzameling topstukken kon permitteren. Amy Winehouse, die twee jaar geleden op 27-jarige leeftijd overleed aan de gevolgen van alcoholvergiftiging, was familieziek, ze was talentvol, en, misschien minder bekend, ze was Joods.

Een kleine tentoonstelling over Amy Winehouse, nu te zien in het Jewish Museum in Camden Town, Londen, kreeg de titel Amy Winehouse. A Family Portrait. De expositie toont Winehouse niet als ster of publieke figuur maar als zusje, dochter, tiener. In de zolderruimte van het museum is een selectie te zien van haar bezittingen, er zijn brieven, klassenfoto’s, foto’s van familiefeestjes en enkele vroege video-opnamen (hoe ze op school een zanggroep aanvoert). De keuze is gemaakt door haar oudere broer Alex, die ook de begeleidende teksten schreef, eerlijk en persoonlijk.

Meer dan om Joods-zijn, draait het hier om familie-zin (een kenmerk dat door Alex als ‘typisch Joods’ wordt omschreven). Amy was verknocht aan haar ouders, haar grootouders van beide kanten - vooral de flamboyante grootmoeder Cynthia, van wie ze een portret op haar schouder liet tatoeëren - en aan Alex, die ze altijd belde na een tournee, of hij haar wilde komen halen van het vliegveld.

Overgrootvader Harris Winehouse was in 1890 vanuit zijn woonplaats Minsk naar Londen gereisd - per ongeluk, het eigenlijke doel was New York - en vestigde zich in de Joodse wijk East End. Zijn kleinzoon Mitch was Amy’s vader, en het was vooral die kant van de familie waar veel en uitbundig werd gezongen. Zoals Amy schreef in haar aanmeldingsbrief voor de Sylvia Young Theatre School, een middelbare school met extra aandacht voor muziek- en toneellessen: „Ik zing omdat mijn familie luidruchtig is. Niet die van mijn moeder, zij is een rustige apotheker, maar die van mijn vader. Om in onze familie gehoord te worden moet je zelf ook luid zijn.” Op haar vijftiende wist Winehouse hoe haar toekomst eruit moest zien: „Anders dan mijn vader, die luidkeels zingt op kantoor en ondertussen tevreden is met zijn baan als ramenverkoper, wil ik iets doen met mijn ‘talent’.” Op de Sylvia Young School mocht ze al snel een klas overslaan maar wordt er vooral herinnerd om haar dwarse gedrag. Zoals het piercen van haar neus in de klas. Volgens een tekst van broer Alex verhulde Amy altijd haar intelligentie: ze omringde zich met boeken van Jackie Collins en verborg de pockets van Dostojevski in de kast.

Toen ze in 2003 debuteerde met de cd Frank begon zowel het succes als de onttakeling. In een vitrine liggen de goed bewaarde backstagepassen uit haar vroege periode, volgens broer Alex zijn ze het bewijs dat Winehouse van die eerste tournees en festivaloptredens genoot. Ook haar kleding is te zien: enkele korte jurken met noppen, torenhoge schoenen voor op het podium, en, bekend van vele paparazzi-foto’s, de roze balletschoenen waarmee ze de straat op ging.

Amy Winehouse groeide op in de buurt Southgate, in Noord-Londen. Haar ouders scheidden toen ze negen was. Na school, rond haar zestiende, verhuisde ze naar het in muziekkringen populaire Camden Town. Volgens Alex was dat altijd al haar droom geweest: ze werkte er op de markt – kaarsen verkopen – en zou later haar eigen huis kopen op Camden Square, niet ver van waar het Jewish Museum is gevestigd.

,,Dit is Amy’s moeder, Janis”, introduceert een man van het museum een kleine vrouw die binnenkomt en de jurken achter glas bekijkt. De familie is gekomen voor een avond ten bate van de Amy Winehouse Foundation (de door Mitch Winehouse opgerichte stichting die jongeren bewust wil maken van de risico’s van drugs en alcohol), zegt hij.

Uit de tentoonstelling valt niet op te maken of de familie Winehouse het Joodse geloof beleed. Afgezien van een foto van de bar mitswa van Alex, zijn er geen verwijzingen naar joodse vieringen. Op een vraag hiernaar, zegt Janis Seaton: ,,We waren niet actief religieus. Het was meer iets dat van binnen zat.” Ze wijst richting haar hart. Dan loopt ze naar de volgende vitrine.