Zorgen om de Amerikaanse middenklasse

Het bestrijden van de groeiende ongelijkheid moet Washingtons grootste prioriteit zijn, vindt president Obama.

„Wat wij nodig hebben is niet een driemaandenplan, of een driejarenplan, maar een Amerikaanse strategie voor de lange termijn.” Terwijl veel Europese regeringen zich het hoofd breken over de vraag hoe ze volgend jaar aan de Brusselse begrotingseisen kunnen voldoen, schetste de Amerikaanse president Obama gisteren een economische visie met een veel bredere horizon. In een toespraak van ongeveer een uur, de eerste in een reeks van zes, wierp hij zich op als beschermer van de middenklasse.

Amerika heeft zich teruggevochten uit de Grote Recessie, maar het land is er nog niet, aldus Obama. Er komen nieuwe banen bij, en sommige bedrijven boeken recordwinsten, maar de extra inkomsten komen terecht bij de 1 procent die toch al het meest verdient. „De gemiddelde Amerikaan verdient nu minder dan in 1999”, zei de president. Het bestrijden van de groeiende ongelijkheid moet „Washingtons hoogste prioriteit” zijn.

Obama kondigde geen nieuw beleid aan. Hij maakte een opsomming van maatregelen die hij al had genomen, zoals de hulp aan de auto-industrie, de invoering van de zorgverzekeringswet Obamacare en een belastingverhoging voor de hoogste inkomens. En hij zette uiteen waar dat wat hem betreft allemaal goed voor is: zonder een groeiende, welvarende middenklasse is Amerika nergens.

Als de middenklasse minder te besteden heeft, is dat slecht voor het bedrijfsleven. Als het geld blijft steken in de top, ontstaan er zeepbellen zoals eerder op de vastgoedmarkt. Door hard te werken moet het mogelijk blijven om toe te treden tot die middenklasse. En als dat eenmaal bereikt is, moet iemand het onderwijs van zijn kinderen kunnen betalen, een huis kunnen kopen en verzekerd zijn van een degelijk pensioen.

We kunnen ook niet ingrijpen, zei Obama. Ook dan zal Amerika heus wel een supermacht blijven, en de meeste Amerikanen zullen zichzelf wel kunnen redden. Maar de ongelijkheid zal toenemen en daarmee de sociale spanningen. „Het fundamentele optimisme dat ons altijd heeft voortgestuwd zal plaatsmaken voor cynisme en nostalgie”.