Column

Freek Schravesande Wobbers

Tytsjerksteradiel heeft, zoals wel meer gemeentes, last van ‘wobbers’. Als vliegen bestoken ze sinds de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) bestaat het gemeentehuis met onzinnige vragen. Krijgen ze niet binnen acht weken antwoord, dan kunnen ze een schadevergoeding krijgen tot 1.260 euro per verzoek. Zo diende een rancuneuze burger in Dordrecht in één jaar tijd 526 WOB-verzoeken en 870 bezwaarschriften in. Hij hield vier ambtenaren permanent aan de slag.

Goed voor de werkgelegenheid, maar in Tytsjerksteradiel zijn ze er wel klaar mee. Daar hebben ze nu besloten vragen alleen nog per brief te behandelen, in de hoop dat een postzegel plakken de burger afschrikt. Druppel, zei burgemeester Eric ter Keurs in het Friesch Dagblad, was een e-mail waarin iemand vroeg welk lettertype de gemeente gebruikt. „Dat is natuurlijk een onzinnige vraag, maar we zijn wel verplicht daarop antwoord te geven.” De vragensteller had er 472 euro aan weten te verdienen.

Toch benieuwd naar het lettertype belde ik Margje, de woordvoerder van Tytsjerksteradiel.

Ze stuurde direct de gevraagde documentatie en vertelde over de wobbers.

Dit jaar had de gemeente al elf verzoeken gehad. Sommigen mailen dezelfde vragen aan tientallen gemeentes tegelijk in de hoop dat er een paar niet op tijd reageren. Liefst vlak voor de zomervakantie, als ambtenaren op vakantie zijn. Tytsjerk-steradiel kreeg vragen over het aantal kapvergunningen tussen 1990 en 2013, over het aantal verstrekte rolstoelen. Deze week had iemand uit Enschede, na het bericht in de krant, gevraagd om alle ‘oneigenlijke’ WOB-verzoeken inclusief besluitvorming. En omdat ambtenaren niet altijd zien dat het om een WOB-verzoek gaat, zei Margje, belandt er weleens iets op de stapel.

Arial bleek het lettertype van Tytsjerksteradiel. ‘Omdat het universeel is’, aldus een intern rapport over communicatie met de burger.

Het lijvig document, geschreven door een communicatieadviseur, was best interessant. „Schrijf positief”, „Denk mee” en „Vermijd ‘moeten’, ‘dienen’ en ‘sommeren’”, was het advies aan ambtenaren. „Schrijf niet ‘Uw betaling dient vóór 30 april bij ons binnen te zijn’ maar ‘Zorgt u ervoor dat uw betaling vóór 30 april bij ons binnen is?’”

Met eenzelfde Colgate-glimlach moet Tytsjerksteradiel, tandenknarsend, het WOB-verzoek over het lettertype hebben behandeld.

Dat was zo gegaan: iemand uit Berkel en Rodenrijs vroeg ‘in het kader van onderzoek’ om alle ‘documentatie met betrekking tot de manier waarop wordt gecommuniceerd (…) richting de burger (…) in de afgelopen jaren en in de toekomst’. De gemeente had de hele riedel op tijd opgestuurd maar was een stuk over het lettertype vergeten waardoor de vragensteller een bezwaarprocedure kon beginnen en 472 euro opstreek. De gemeente antwoordde de belangen van de indiener ‘te begrijpen’ en was, tegen beter weten in, ‘uiteraard nieuwsgierig naar de onderzoeksresultaten’.

Gemeentes tonen ‘servicegerichtheid’, ‘dienstbaarheid’, liever dan hun tanden. Ze hebben hun boksbitjes uitgedaan, hun verdediging laten vallen. Heeft de burger kwade wil, dan rest alleen de postzegel.