Terreurverdachte Sabir K. hoeft niet naar VS

Sabir K. zou worden uitgeleverd aan de VS Maar dat gaat niet door, besliste de rechter Nederland had moeten uitzoeken of de VS betrokken waren bij zijn marteling

verslaggever

Nederland mag Sabir K. niet uitleveren aan de Verenigde Staten. Dat heeft het gerechtshof in Den Haag deze week bepaald. Niet duidelijk is of de VS betrokken waren bij de marteling van Sabir K. in Pakistan, aldus het hof.

Wie is Sabir K., en waarvan verdenken de VS hem?

Sabir K. is de zoon van een Nederlandse moeder en een Pakistaanse vader en heeft zowel de Nederlandse als de Pakistaanse nationaliteit. K. groeide op in Den Haag. Hij wordt ervan verdacht in 2010 een bomaanslag in Afghanistan te hebben voorbereid op Amerikaanse militairen. De Pakistaanse autoriteiten hebben hem daarvoor in september 2010 opgepakt. Hij woonde al enige jaren in Pakistan met zijn moeder en andere familie voor hij werd opgepakt.

Acht maanden na zijn arrestatie heeft Pakistan K. – in april 2011 – naar Nederland gestuurd. Hier is hij onmiddellijk door de Nederlandse autoriteiten aangehouden om aan de Verenigde Staten te worden uitgeleverd. De VS hadden al drie maanden voordat K. op Schiphol aankwam aan Nederland gevraagd hem aan te houden en uit te leveren. De VS hebben wel een uitleveringsverdrag met Nederland, maar niet met Pakistan. K. heeft tussen april 2011 en april 2013 in Nederland vastgezeten op de terroristenafdeling van gevangenis De Schie in Rotterdam terwijl hij zijn uitlevering aanvocht.

Waarom is de uitlevering tegengehouden?

K. zegt dat hij in de acht maanden detentie in Pakistan door de beruchte Pakistaanse geheime dienst ISI is gemarteld en dat dit met medeweten of zelfs medewerking van de VS gebeurde. Dát K. is gemarteld staat vast volgens het hof en eerdere rechters die zich over zijn uitlevering bogen. Het is uit onderzoek van Sabir K. gebleken. Het is algemeen bekend dat Pakistan vrijwel alle terreurverdachten foltert. Wat niet vaststaat, is welke rol de VS daarin hebben gespeeld. En dat is precies het punt: dat had Nederland moeten uitzoeken volgens het hof. Meer precies: Nederland had de VS moeten vragen of zíj Pakistan hebben gevraagd Sabir K. op te pakken. Omdat bekend is dat Pakistan terreurverdachten martelt, zou zo’n verzoek van de VS neerkomen op het uitlokken of bewerkstelligen van de marteling van K.

Het is vaste rechtspraak dat Nederland geen verdachten uitlevert aan een land dat die verdachte zelf heeft gemarteld. De Hoge Raad bepaalde dat Nederland ook niet mag uitleveren aan een land dat marteling door een ander land heeft uitgelokt.

Houdt de rechter vaker uitleveringen aan de VS tegen?

Nee, zegt de advocaat van Sabir K., André Seebregts. „Het is naar mijn weten nog nooit voorgekomen dat de rechter uitlevering aan de VS tegenhield, zeker niet op grond van mogelijke betrokkenheid bij marteling. De uitspraak past in de lijn dat we kritisch zijn over de strijd tegen terrorisme van de VS. De mensenrechten worden in die strijd nog wel eens opzij geschoven.” Wel weigert soms de minister zélf uitlevering, op humanitaire gronden. De minister van Justitie en Veiligheid beslist over uitleveringsverzoeken, na advies van de rechter in Rotterdam, de zogeheten uitleveringsrechter. Tegen de beslissing van de minister kan een verdachte dan een kort geding aanspannen. Die procedure heeft Sabir K. nu in hoger beroep gewonnen.

Wat kan de staat nog doen tegen deze uitspraak?

Die kan nog in beroep bij de hoogste Nederlandse rechter, de Hoge Raad. Het ministerie van Veiligheid en Justitie heeft laten weten de uitspraak te bestuderen en dan te bepalen of er beroep wordt aangetekend.

Is de uitspraak van het hof schadelijk voor de relatie tussen de VS en Nederland?

Het gaat natuurlijk om een uitspraak die als ‘politiek geladen’ valt te interpreteren. Er worden immers vraagtekens geplaatst bij de wijze waarop de Amerikanen met terreurverdachten omgaan. Maar het is een uitspraak van het hof die in zekere zin de soepele houding van de Nederlandse regering tegenover de Amerikanen corrigeert. De Nederlandse staat weigerde de Amerikanen om opheldering te vragen. Voor die houding is de staat nu door het hof op de vingers getikt.