Superman redt nu ook digitaal de wereld

Superman en Batman leken het slachtoffer te worden van piraten op internet. Comics werden massaal gekopieerd. Tot uitgevers hun digitale strategie vernieuwden.

Beeldbewerking NRC Fotodienst

De Amerikaanse uitgeverijen van superheldenstrips lijken beloond te zijn voor hun digitale strategie, die nog geen twee jaar geleden is ingezet. Digitaliseren van de avonturen van helden als Batman en Spider-Man is niet schadelijk voor de verkoop van papieren comics. Dat blijkt uit cijfers die marktanalist ICv2 deze maand publiceerde.

Het was een kleine revolutie in de wereld van de comics, toen uitgeverij DC Comics (bekend van Superman en Batman) besloot vanaf september 2011 alle vervolgseries op dezelfde dag digitaal te verkopen als in de winkel. Uitgeverijen verkopen die digitale comics via hun eigen apps en sites en in virtuele stripwinkels.

Tot twee jaar geleden verschenen de digitale comics soms maanden nadat ze al in de echte winkel hadden gelegen, tot ongenoegen van de fans. De verhalen zijn vaak vervolgdelen. Lezers willen niet maanden wachten om te weten of Captain America een zwaar gevecht heeft overleefd. Zeker niet als vrienden het al wel weten.

Piraterij was dan ook een groot probleem. De pagina’s van de nieuwste comics, die traditiegetrouw elke woensdag verschijnen, werden dezelfde dag nog gescand en online gezet. Die piraterij leek een effect te hebben op de verkoop van papieren strips. De trend was dalend, ondanks de populaire superheldenfilms waarvan het afgelopen decennium er elke zomer minstens één in première is gegaan.

Begin 2010 leek DC Comics nog helemaal geen behoefte te hebben aan een digitale strategie; anderhalf jaar later gooide de uitgeverij het roer om. Het bedrijf voerde ‘day and date release’ in: de dag dat nieuwe delen in de winkel komen te liggen, zijn ze ook beschikbaar op tablets en via de website.

De grootste concurrent Marvel (bekend van Spider-Man, X-Men en Hulk) experimenteerde al met digitale edities, maar werd ineens ingehaald. Sinds maart vorig jaar heeft ook ‘Marvel day’ and ‘date release’.

Vorig jaar werd in Noord-Amerika voor 70 miljoen dollar (53 miljoen euro) aan digitale comics verkocht, aldus marktanalist ICv2. Dit is bijna een verdrievoudiging van het jaar daarvoor. Ook virtuele stripwinkel ComiXology meldde deze maand positieve cijfers. Hoewel uitgeverijen eigen apps hebben, zijn de comics ook te koop via de app van ComiXology. Sinds 2009 heeft het bedrijf 180 miljoen exemplaren verkocht, waarvan 80 miljoen in het laatste half jaar. The New York Times beschreef afgelopen weekend dat bezoekers van de jaarlijkse beurs Comic-Con, vorige week in San Diego, op de stand van ComiXology enthousiast de app uitprobeerden.

Belangrijker is dat ook de verkoop van papieren comics is gestegen. Daar werd in 2012 volgens ICv2 zeker 680 miljoen dollar (515 miljoen euro) mee verdiend. De digitale en papieren superhelden kunnen dus naast elkaar bestaan. „We hebben geleerd dat digitaal print niet kannibaliseert”, aldus Ron Richards van Image Comics (bekend van Spawn en The Walking Dead) op website CNET. Sterker, de digitale comics bereiken potentieel een heel nieuw publiek. Zogenoemde graphic novels zijn vaak nog wel in de boekhandel te koop, maar veel maandelijkse series vind je alleen in speciaalzaken.

Image, de derde uitgeverij in de VS na Marvel en DC, gaat een stap verder. Sinds begin deze maand verkoopt het bedrijf ook digitale edities die de lezer kan downloaden in bestandsformaten die niet tegen kopiëren zijn beveiligd (pdf, epub, cbr en cbz). Lezers kunnen de strips nu ook gratis met vrienden delen en zijn niet meer afhankelijk van een speciale applicatie. Image, dat altijd de nadruk heeft gelegd op rechten voor stripmakers, wijst erop dat op die manier geen commissie meer hoeft worden betaald aan Apple of ComiXology. Voor piraterij is Image niet bang. Dat gebeurt toch wel. Zolang je maar goede comics blijft maken, dan zullen ook mensen blijven betalen.

En de inhoud van het beeldverhaal zelf? Tablets zoals de iPad hebben de perfecte grootte om de strips te lezen. De meeste apps gebruiken een technologie waardoor je soepel van plaatje naar plaatje kunt gaan. Er zijn wel experimenten geweest met zogeheten ‘motion comics’, strips met bewegende elementen en geluid. Maar tot nu toe zijn de meeste motion comics niet meer dan een luie vorm van een tekenfilm. En het aantrekkelijke van strips, die je in je eigen tempo kunt lezen, verdwijnt juist met de motion comic.

De digitale comic is eigenlijk een vrij getrouwe kopie van de papieren editie. Alleen zal hij nooit zo veel waard worden als de papieren strips die nog steeds gelden als verzamelobject. Eerder deze maand werd een gaaf exemplaar van het eerste deel van X-Men, uit 1963, verkocht voor 250.000 dollar (189.000 euro). De digitale versie kost €1,79.