Vier voorbeelden van corruptie Op de Balkan kost een stem 10 euro

Machtige mensen, vooral mannen, slagen er keer op keer in gekozen te worden in Bulgarije. En zo gaat het ook in de buurlanden Roemenië en Servië. Vier manieren waarop politici burgers in hun zak hebben.

Een stem in ruil voor een belofte

De vriendelijkste manier is door beloften te doen: kies mij en je zoon krijgt een baan als ambtenaar. Politieke partijen op de Balkan werken in de regel als een soort clans, vergelijkbaar met maffiagroepen.

Het is handig, bijvoorbeeld als je een aannemer bent die een opdracht wil krijgen om een overheidsgebouw neer te zetten, om bij een groep te horen die aan de macht is. En omgekeerd natuurlijk nadelig als juist de opponent de verkiezingen heeft gewonnen. Maar ook de directeur van de basisschool of een natuurpark is zijn baan niet zeker bij een regeringswissel.

Chantage

De al wat minder vriendelijke manier is regelrechte chantage. Medewerkers van een fabriek of ministerie krijgen dan te horen dat ze hun baan verliezen als ze niet op de baas stemmen bij de komende verkiezingen.

Hetzelfde geldt vaak bij demonstraties voor de regering. Mensen die zich daarvoor laten optrommelen doen dat vaak in opdracht van de baas (en onder werktijd). Een busreisje naar de hoofdstad, met gratis koffie en een broodje erbij.

Stemmen kopen

Met name de armsten lenen zich daarvoor. De prijs voor een stem varieert van een tientje tot 50 euro. Soms wordt vooraf indirect in eten uitbetaald. Dan worden bijvoorbeeld een zak meel en een bevroren kip langs gebracht, in een tas in de kleuren van een bepaalde partij. Het komt voor dat Roma-leiders namens hun hele gemeenschap onderhandelen en zo een betere prijs weten te bedingen.

Lokale partijbonzen vragen mensen hun ingevulde stembiljet met hun mobiele telefoon te fotograferen, zodat ze voor uitbetaling kunnen controleren wat er is gestemd.

Fraude bij het tellen

Ook bij het stemmen zelf en het tellen van stemmen wordt nog weleens gefraudeerd. Dat wordt vergemakkelijkt doordat de gemeentelijke basisadministratie vaak niet op orde is en er bijvoorbeeld nog doden op de lijst staan. Ook de stemmen van mensen die haast nooit komen opdagen bij verkiezingen riskeren ‘voor hen’ te worden gebruikt door corrupte partijleden die op de stembureaus werken.

Bij de laatste verkiezingen in Bulgarije leidde het diepe wantrouwen in het proces tot een ongebruikelijke coalitie. Vijf politieke partijen maakten samen een pot waaruit ze een Oostenrijks bedrijf betaalden om te helpen de verkiezingsuitslag te controleren.

Uit cynisme over het gebrek aan echte politieke keuzen maakten in Servië en Montenegro de afgelopen jaren duizenden burgers hun stembiljet ongeldig door er tekeningetjes – bloemen en piemels – op te maken of door zelf namen als Batman toe te voegen en daar vervolgens op te stemmen.