Problemen in de boardroom...

Met de verkoop van de Duitse dochter E-Plus trekt KPN zich terug in Nederland en België Dat klanten steeds minder bellen en sms’en blijft een aanhoudend probleem Dus is er ‘focus’ nodig

Graphic studio NRC

Verslaggevers

Na een decennium van onderhandelen verkoopt telecombedrijf KPN zijn Duitse dochterbedrijf E-Plus aan het Spaanse Telefónica. KPN krijgt 5 miljard euro voor het bedrijf plus 17,6 procent van de aandelen van de nieuwe combinatie E-Plus en Telefónica Deutschland. Dat heeft KPN gisteren bekendgemaakt bij de presentatie van de kwartaalcijfers.

De verkoop van de Duitse dochter betekent het definitieve einde van KPN’s ambitie om uit te groeien tot een grote Europese telecomspeler. Door het afstoten van E-Plus, zo zei topman Eelco Blok gistermorgen, ontstaat er een „duidelijke focus voor het management”. KPN trekt zich terug op de Nederlandse markt en hoopt verder te kunnen groeien in België.

De totale waarde van de transactie werd door Blok geschat op 8,1 miljard euro. Hij toonde zich vanmorgen verheugd: „Wij zijn ontzettend blij met de deal.” De overeenkomst moet nog wel worden goedgekeurd door de Duitse en Europese mededingingsautoriteiten.

Weinig rooskleurig

KPN kan het bedrag van ruim 8 miljard euro goed gebruiken. De halfjaarcijfers zijn weinig rooskleurig. De winst van KPN is in het tweede kwartaal fors teruggelopen en kwam uit op 108 miljoen euro. Een jaar geleden was dat nog 334 miljoen. De omzet was ook lager en kwam uit op 2,94 miljard euro, ruim 8 procent minder dan een jaar eerder. Klanten van KPN belden en sms’ten opnieuw fors minder.

Aandeelhouders worden beloond en de financiële injectie moet helpen bij het versterken van de financiële positie van KPN. In 2014, zo herhaalde de topman gistermorgen, moet er weer dividend worden uitbetaald aan de aandeelhouders.

De transactie met Telefónica Duitsland markeert zo het einde van een tijdperk, dat begon in de jaren negentig. De Nederlandse telecommunicatiemarkt werd geliberaliseerd. Topman Wim Dik transformeerde de PTT van een ambtelijke organisatie naar een commercieel bedrijf. Mijlpalen waren de privatisering (1989), de beursgang (1994) en de splitsing van KPN in een telecombedrijf en een postbedrijf (TPG Post).

Op de binnenlandse markt kreeg KPN ineens concurrentie. Maar over de grens lagen er ineens mogelijkheden voor het voormalige staatsbedrijf. In hoog tempo werd in het buitenland geïnvesteerd.

In 2000 deed KPN naar eigen zeggen zijn overname van de eeuw met E-Plus, een snelle groeier op de Duitse mobiele telefoonmarkt. Beleggers en topmanagers waren ongeremd in hun geloof in de groei van internet. Om dat te onderstrepen dreven bedrijven bij de veiling van de eerste frequenties voor mobiel internet de prijzen tot grote hoogte. Eind jaren negentig deed KPN mee in Europa, maar had het bedrijf zichzelf opgezadeld met een schuld van tientallen miljarden euro’s.

Smartphones en mobiel internet

De internetbubbel spatte in 2000 uiteen. In anderhalf jaar daalde de koers van 70 naar ruim 2 euro. Aan het begin van de 21ste eeuw scheerde KPN langs de rand van het faillissement. In de jaren daarna herstelde topman Ad Scheepbouwer de winstgevendheid van het bedrijf. Maar de nieuwe bestuursvoorzitter Eelco Blok kreeg in 2011 te maken met nieuwe problemen.

De combinatie van smartphones en mobiel internet zorgde ervoor dat klanten steeds minder bellen en sms’en. Blok moest saneren – een kwart van het personeel in Nederland wordt ontslagen – en hij ging op zoek naar een nieuw verdienmodel. KPN investeert veel in de opbouw van een 4G-netwerk in Nederland. Dat wordt nu versneld aangelegd.

Een jaar na zijn aantreden kreeg Eelco Blok te maken met Carlos Slim. De eigenaar van América Móvil wist binnen korte tijd de grootste aandeelhouder van het bedrijf te worden. En in ruil voor een extra kapitaalinjectie van 900 miljoen euro mag Slim twee van de acht commissarissen bij KPN aanwijzen. Of die ook zo enthousiast zijn als Blok over de verkoop, wilde de topman niet zeggen. Door de geruchten over de verkoop steeg het aandeel maandag al met bijna 13 procent.

Blok is buitengewoon optimistisch. In hoog tempo somde hij gisteren de positieve punten op, zoals de groei van het aantal klanten. Volgens Blok is de toekomst voor KPN veelbelovend. „We zijn marktleider in Nederland en een sterke uitdager in België. En we zijn een bedrijf met een sterk financieel profiel.” Op een Europese telecommarkt met grote spelers voorziet Blok voor KPN een zelfstandige positie.