Het culturele antwoord op de oliecrisis

Schrijver Anton Dautzenberg leest voor de Achterpagina romans van uitgeverijFata Morgana. Vandaag: Geen paniek, het leven van Nico Haak.

Coverontwerp Robert Buizer. Foto HH

Ja, man nennt mich Schmidtchen Schleicher,/ Alle Mädchen werden weich,/ Wenn ich lässig wie ein Tiger/ Über’n Tanzboden schleich.” U herkent hierin wellicht het pakkende intro van de Duitstalige versie van Foxy Foxtrot (met je elastieken benen). Het leek even te gaan gebeuren voor Nico Haak. Onze oosterburen reageerden enthousiast op die olijke Hollander met zijn vrolijke snor en dixielandhoedje. Dat duurde niet lang, want Haak kneep in een overmoedige bui de keurige Moderatorin van het programma Musikladen in haar billen, live uitgezonden door de Westdeutsche Rundfunk (WDR). En voorbij was het Duitse avontuur.

Nico Haak was een geniale gek, zo blijkt uit de onderhoudende biografie van prof.dr. Wiel Kusters. Aan de ene kant had hij gevoel voor goed in het gehoor liggende liedjes, aan de andere kant was hij een patjepeeër die niet kon omgaan met zijn roem. In het gunstigste geval smeedden beide polen een vruchtbaar verband (vooral op het podium), maar vaak ook ging het mis. Zo kon het gebeuren dat de keurig gekapte Chiel Montagne na afloop van de opnamen van het populaire muziekprogramma Op Losse Groeven Nico Haak ‘een knal voor zijn harses’ gaf. Prof.dr. Wiel Kusters sprak hierover met Montagne, die er achteraf om kan lachen. „Nico probeerde mijn vrouw te versieren. Nu kende ik zijn streken al langer, hij was regelmatig in ons programma te gast, maar op een avond ging hij te ver. Ik zal niet uitweiden over de details, want Nico heeft zijn verontschuldigingen aangeboden.” Het siert prof.dr. Wiel Kusters dat hij niet doorzanikt over de gebeurtenis. Menig biograaf trapt wel in de door intrinsieke roddellust gegraven valkuil – Bert van der Veers La Paay. Zo niet prof.dr. Wiel Kusters; hij zingt op de juiste toonhoogte: informatief, amusant (maar niet té) en altijd oog voor de context. Dat laatste is verrassend, want in zijn laatste biografieën – van dichter Pierre Kemp en van De Mijnwerker – stond prof.dr. Wiel Kusters juist in de weg. Te veel persoonlijke opvattingen ontnamen de lezer het zicht op het eigenlijke onderwerp. Prof.dr. Wiel Kusters beschrijft als een fly on the wall de succesvolle tournees van Haak met zijn begeleidingsband De Paniekzaaiers: „Ware triomftochten.” Hij koppelt hits als Honkie Tonkie Pianissie (op je sinaasappelkissie) en Is je moeder niet thuis op een erudiete manier aan de tijdgeest van de jaren zeventig – „Haak was hét culturele antwoord op de oliecrisis”. En hij belicht de zorgzame echtgenoot en vader – Nico en zijn vrouw Sjaan adopteerden twee Congolese kindertjes. Wat velen niet weten is dat de volkszanger een rol speelde bij het protest tegen de komst van de antipiratenwet in 1974. Samen met Veronica-coryfee Tineke de Nooij bezocht hij Tweede Kamerleden en verraste hen met een huiskamerconcert. „Nico voelde aan dat stille diplomatie meer effect had dan geschreeuw op de radio en in de krant”, zegt De Nooij. „Ik denk dat we bij een twintigtal politici optraden. Dat waren vrolijke bijeenkomsten, Nico was een rasentertainer.” Volgens haar hebben die optredens er indirect voor gezorgd dat Veronica in 1976 een zendvergunning kreeg. Nico Haak was tot ver in de jaren tachtig een graag geziene gast in het schnabbelcircuit. Prof.dr. Wiel Kusters sprak tientallen fans die de moppen tappende zanger op de voet volgden. Een deel fronste de wenkbrauwen toen Haak eind jaren tachtig reclame maakte voor levensverlengende bionische armbanden. Hij stierf enkele maanden later aan een hartaanval. „Met die armband was iets niet in de Haak, hè Nico?”, grapten verschillende roddelbladen. Prof.dr. Wiel Kusters richt met Geen Paniek een mooi monument op voor een groot artiest. En voor een groot tekstdichter: „Apen pellen pinda’s, konijnen knagen peen/ Paarden poepen vijgen, dat weet toch iedereen/ Maar wie kan mij vertellen, ik was er zelf niet bij/ Wat was er nou ’t eerste, de kip of het ei?” Naar verluidt verdiept prof.dr. Wiel Kusters zich de komende twee jaar in het tragische leven van Arne ‘meisjes met rode haren’ Jansen.

Geen paniek, het leven van Nico Haak, prof. dr. Wiel Kusters, Fata Morgana, 384 pagina’s, € 22,90 (als e-book € 15,90)