Een vrouw die het waard is om herinnerd te worden

Het werk van Johanna Kaiser doet denken aan dat van Van Gogh.

Holland Doc: Immer Fernweh Ned. 2, 22.45 - 23.30 uur

Bijna was Johanna Kaiser (1912-1991) een beroemd kunstenaar geworden. In 1990 stond de Oost-Duitse op de kandidatenlijst voor de tentoonstelling Documenta IX in Kassel. Jan Hoet was onder de indruk geweest van haar uitbundige bloemenschilderijen, die met hun wulpse vormen deden denken aan Georgia O’Keeffe en met hun woeste verfstreken herinnerden aan Vincent van Gogh. Maar Kaiser stierf een jaar voordat de Documenta van start zou gaan en haar deelname werd geschrapt.

Twintig jaar na haar dood is ze alsnog aan de vergetelheid ontrukt dankzij de documentaire Immer Fernweh van Peter Delpeut. Hij sprak met haar familie, bezocht de plekken in de voormalige DDR waar ze opgroeide en noteerde anekdotes van vrienden en buren. Maar het is vooral Johanna zelf die spreekt in deze weemoedige film, middels voorgelezen fragmenten uit haar dagboek. Uit de getuigenissen komt een vurige dame naar voren. Kaiser was een vrouw die altijd nagekeken werd, die als een danseres over straat liep, dierlijk, uitdagend. Een vrouw die graag zigeunerliederen zong en smachtte naar de warmte van het zuiden. Die met een wildvreemde man in het bos verdween en dagen wegbleef. En die pas na de dood van haar man, ze was toen 61, als een bezetene begon met schilderen – alsof ze al die verloren tijd alsnog wilde inhalen. Ze was een vrouw, zo klinkt het, die het waard is om herinnerd te worden.