De Sarkozy van Frans links wil allereerst een zijn flic

Manuel Valls leidt nu nog Binnenlandse Zaken, maar zijn ambities gaan veel verder. Hij weet: veiligheid en immigratie zijn beslissende thema’s.

Manuel Valls verpakt zijn boodschap graag in een wolk van daadkracht. Foto AFP

Het was er in de Parijse voorstad Trappes nogal ruig aan toegegaan toen de minister van Binnenlandse Zaken maandagochtend op de trappen van het lokale politiebureau verscheen om de dienders een hart onder de riem de steken.

Dat „een minderheid van kwajongens” de politie in het weekend met stenen en vuurwerk had aangevallen, was „onacceptabel” en „niet te tolereren”, hamerde Manuel Valls met zijn werktuiglijke motoriek. Als de onbuigzame crime fighter van de regering-Hollande is hij al maanden de populairste politicus van het land. Hij greep de situatie aan om zijn imago nog eens te bevestigen. In Trappes was de vlam in de pan geslagen toen de politie een vrouw in niqaab had gevraagd zich te identificeren. Sinds 2011 is het in Frankrijk verboden om op straat een dergelijke gezichtsbedekkende sluier te dragen, maar de jonge vrouw en haar man zouden zich hevig tegen de controle hebben verzet. Valls, als politieminister in Franse media steevast de ‘premier flic de France’ genoemd, had geen reden aan zijn mannen te twijfelen. „De politie doet haar werk professioneel en met respect. Als er een aanhouding is, dan dient men het gezag van de staat niet te betwisten.” Het was Valls zoals Frankrijk hem sinds een jaar heeft leren kennen. Als geen ander weet hij zijn boodschap in een wolk van daadkracht te verpakken. Hij is de Sarkozy van links: altijd en overal aanwezig, niet bang om tegen heilige huisjes aan te trappen, en met het veiligheidsdossier in de hand bezig zijn politieke toekomst uit te stippelen. Valls heeft een scherp oog voor goede beelden en pakkende teksten. Na weer een gewelddadige afrekening in Marseille, nam hij de metro naar de woeste noordkant van de stad om zich met de verraste lokale inwoners te laten fotograferen. Op Corsica doorbrak hij een taboe door de uit de hand gelopen zware criminaliteit het stempel ‘maffia’ te geven. De Fransen weten zijn ‘fermeté’, zijn standvastigheid in het sowieso verharde politieke klimaat, te waarderen. Valls is niet slechts de populairste minister, hij is op afstand de meest geliefde politicus. In een recente peiling van Paris Match had tweederde van de ondervraagden een positief beeld van hem. Hollande, premier Ayrault en ook Sarkozy liet hij ver achter zich. De minister steekt zijn ambities niet onder stoelen of banken. „Als men mij morgen zou voorstellen om andere verantwoordelijkheden op me te nemen, dan aanvaard ik die uiteraard”, zei hij vorige maand in de regiokrant La Provence. „Ik heb altijd gedacht dat ik het vermogen had om de hoogste verantwoordelijkheden van mijn land op me te nemen.” Zoals jaren geleden Jacques Chirac zijn warmlopende minister Sarkozy tot de orde riep, zo voelde ook Hollande zich geroepen in te grijpen. „Manuel Valls doet goed werk en hij weet dat het altijd de president van de republiek is die beslist”, zei hij onlangs. Al sinds het aantreden van de grijze Ayrault suggereren politieke duiders dat Valls in de race is om ‘Hôtel de Matignon’, het werkpaleis van de premier, over te nemen. Maar Hollande lijkt voorlopig niet van plan zijn premier te vervangen. Valls is in zijn eigen partij paradoxaal genoeg bovendien aanzienlijk minder populair dan daarbuiten. Toen hij zich in 2010 tegenover onder andere Hollande kandideerde voor de presidentiële voorrondes, haalde hij slechts 5,7 procent van de stemmen. Altijd heeft hij op de rechterflank van de partij geopereerd. Hij is tegen de 35-urige werkweek, vindt dat Fransen langer moeten doorwerken om de pensioenen betaalbaar te houden, en lag onder vuur toen hij als ‘sociaal-democraat’ het woord ‘socialiste’ uit de partijnaam wilde schrappen. Hij was ook een van de weinige linkse politici die Sarkozy’s verbod op gezichtsbedekkende sluiers steunde, de wet die dit weekend leidde tot rellen in de banlieue. Als chef communicatie van premier Jospin, die in 2002 in de eerste verkiezingsronde door de extreemrechtse kandidaat Jean-Marie Le Pen werd verslagen, leerde Valls dat veiligheid en immigratie beslissende politieke thema’s zijn geworden. Hij is een van de weinige linkse politici die een antwoord heeft op de „fundamentele identiteitscrisis” die Franse kiezers richting het Front National drijven, schreef zijn vriend Zaki Laïdi, een politicoloog, gisteren. Met harde hand zou hij in Évry de criminaliteit met veertig procent hebben doen dalen, meldt het vorige maand verschenen hagiografische boek Manuel Valls, les secrets d’un destin. Maar hij zal in eigen partij allianties moeten smeden om hogerop te komen, schreef Le Monde vorige week. Een voor na de zomer verwachtte nieuwe asielwet zal hem dat niet makkelijk maken. Enkele maanden geleden waren aan de Parti Socialiste gelieerde minderhedenorganisaties al woest toen hij de ontmanteling van Roma-krotten verdedigde met de uitspraak dat de „bewoners van deze kampen helaas niet wensen te integreren in ons land om culturele redenen of omdat ze in netwerken verkeren die gericht zijn op bedelarij of prostitutie”. Dat was ‘racisme’ oordeelde een van de organisaties. Een rechtse columnist vroeg zich af of Valls wel de juiste partij had gekozen om zijn politieke ambities waar te maken. „Veiligheid”, repliceerde Valls maandag na rituele kritiek van de oppositie op de tijdelijke wetteloosheid in Trappes „is niet van links en niet van rechts. Het is een waarde”.