Terugspieden via bewakingscamera’s

Honderden kunstenaars en vormgevers zijn deze zomer afgestudeerd. Wie springen eruit? Vandaag: Roeland van Doorn, academie St. Joost Breda.

Still uit videoinstallatie ‘Er gaat niets gebeuren’, Roeland van Doorn.

Een verduisterd lokaal. Projecties van bewakingsbeelden op de drie muren. Een baby die speelt in zijn bedje, overburen rommelen in hun voortuintje, een leeg bad, een kapstok en regelmatig een man met baard en snor die in de camera kijkt. Niets beweegt in de buitenwijk, het lijkt een foto, tot je de wind ziet in de takken van een struik. De man poseert onbeweeglijk tot een voorbij rijdende auto de magie verbreekt.

Roeland van Doorn (25) laat op zijn examenexpositie op de St. Joost in Breda onder de titel Er gaat niets gebeuren films zien die hij opnam door met een draadloze ontvanger door een woonwijk te lopen. Overal waar een deurvideo, bewakingscamera of nannycam beelden door de lucht stuurde, ving hij die op en legde ze vast op zijn videocamera. Op het schermpje kon hij zien wat in beeld kwam, en ook of hij er goed op stond.

Soms ging hij vlak voor de camera staan zodat hij kalm maar dreigend en beeldvullend naar binnen keek. Is er nou echt niemand thuis die naar de deur wil komen, of zitten ze bang naar de monitor te kijken? Van Doorn: „Het gaat me om de vraag die ontstaat bij de bewoner en de bezoeker van de installatie: wie kijkt naar wie?” Kijkt hij naar de bewoners, of kijken die naar hem?

Het is vooral merkwaardig, al die registrerende camera’s waar niemand op reageert. „Het ontnemen van de privacy door de beveiligingscamera fascineert me”, zegt Van Doorn die geïnspireerd is door het boek Loving Big Brother van John McGrath over de moderne haat-liefderelatie met de bewakingscamera.

Van Doorn deed zijn onderzoek in een woonwijk, omdat camera’s daar volgens hem verrassender zijn dan in het centrum. Hij liep een paar weken door zijn eigen en andere buurten. Hij zag vooral beelden van tuinen en straten. Hij ving ook beelden op van camera’s die in huis opnames maakten. Van Doorn begrijpt niet dat mensen daar zo achteloos mee om gaan, terwijl ze kunnen weten dat iedereen een draadloos signaal kan onderscheppen. „Als mensen het uitzenden, al doen ze dat niet bewust, dan is het deel van de openbare ruimte. Het ziet er misschien intiem uit, maar mensen zetten ook honderden foto’s van hun kinderen op Facebook.”

Van Doorn werd wel eens benaderd door buurtbewoners die hem zagen rondlopen met een camera. „Overal hangen camera’s maar als ze iemand op straat zien lopen met een camera, is dat angstaanjagend. Ik vind het angstaanjagender als je niet weet wie kijkt en waarom. Hangt de camera er om het eigen huis te bewaken of is het om de buren te bespieden?”

Van Doorn laat in zijn installatie ook beelden zien van deurcamera’s die gericht zijn op de overburen die je bezig ziet in hun voortuin, of van spelende kinderen op straat. Eng zijn de beelden van een leeg bad. Is het om een geliefde in de gaten te houden, of gluurt iemand bij de buurvrouw? „Dat bad vond ik ook eng. Ik heb er veel over gespeculeerd.”

Hij vindt zijn installatie kunst. „Zodra je mensen verrast of dingen laat zien waar ze over gaan nadenken, dan maak je kunst.” Hij is bij de richting audiovisuele vormgeving van de St. Joost opgeleid tot documentairemaker. Er gaat niets gebeuren is daar een vorm van.

Roeland van Doorn gaat zeker door met het onderwerp controle in de leefomgeving.

„Daarnaast moet ik geld verdienen met commerciële opdrachten voor bedrijven. Ik ga mijn examenwerk sturen naar festivals of galeries die installaties doen. Ik zoek platforms waar ik mijn werk kan tonen.”

Inl: www.facebook.com/ErGaatNietsGebeuren