Geboorten daalden altijd al

In NRC Handelsblad van 16 juli staat een artikel, Geboortecijfer daalt naar niveau jaren 80, met een alarmerende grafiek over de afname van het geboortecijfer in Nederland sinds 2000.

Eén van de eerste boeken die ik lang geleden las over statistiek, was het beroemde How to Lie with Statistics van Darrell Huff (1954). Daarin wordt onder meer beschreven hoe je het visuele effect van statistische gegevens in hoge mate kunt manipuleren door de X- en Y-as in een grafiek uit te rekken of in elkaar te schuiven, en door het laagste deel van een schaal weg te laten. Dit is precies wat de krant in dit geval heeft gedaan. Bovendien wordt ten onrechte gesproken over ‘aantallen’ in plaats van over promillages.

De werkelijke bruto geboortecijfers (levendgeborenen per 1000 inwoners) zijn voor iedereen te vinden op de website van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS, www.cbs.nl).

Het CBS overigens, maakt er desgevraagd meteen een grafiekje van (zie hiernaast).

Conclusie: geboortecijfers in Nederland dalen al sinds 1950. De sterkste daling kwam met de beschikbaarheid van de anticonceptiepil, in de jaren zestig. Vanaf 1977 kabbelde het geboortecijfer vervolgens verder, op een beduidend lager niveau, maar de dalende lange termijn trend zet zich vanaf 2000 (dus ruim vóór het uitbreken van de huidige economische crisis) toch verder voort.

En daarmee komen we eindelijk wat meer in de buurt van andere West-Europese landen.

Overigens valt op te merken dat ook het CBS – zowel op de X-as (de jaren vóór 1950) als op de Y-as (de waarden onder de 8 procent) – het laagste deel van de schaal – heeft weggelaten. Daardoor lijkt ook op deze grafiek de ‘recente’ daling nog steeds spectaculairder dan hij in wezen is.

De eigenlijke daling van de geboortecijfers begon al rond 1880 (bij 35 procent) en zou in principe zelfs nog beneden de ‘ondergrens’ van 8 per 1000 kunnen komen.

Eric de Winter

Arnhem