Wij heten allemaal Trayvon Martin

Dit weekend gingen betogers weer de straat op, in meer dan honderd steden in de VS Ze zijn woedend over de vrijspraak van George Zimmerman De zaak legt sluimerende, raciale spanningen bloot

Een man draagt een masker van Trayvon Martin op een demonstratie in Miami . Foto AP

Correspondent Verenigde staten

Toen Daniel Queen hoorde van de gewelddadige dood van de zwarte tiener Trayvon Martin, in februari vorig jaar, begon hij te dichten. Dat doet hij altijd als hij kwaad is. Wat Trayvon Martin overkwam, zegt Queen nu, had ook hem kunnen overkomen. „De volgende keer schiet een gek met een pistool mij dood. Ik ben ook jong, zwart en draag een hoodie.”

Queen dichtte:

Like a dead man walkin’/ But still under attack

Is the price we pay/ For walkin’ while black ’

Anderhalf jaar later heeft Daniel Queen zijn gedicht weer uit de kast gehaald. Hij draagt het voor op straat, rappend. Queen is naar een demonstratie gekomen voor het Gerechtsgebouw in Washington, waar honderden Afro-Amerikanen deze zaterdag demonstreren tegen de vrijspraak van George Zimmerman, de buurtwacht die Martin doodschoot.

Queen: „Het is nog erger dan ik destijds vermoedde, het systeem is verrot. Ik hoopte dat er in ieder geval een straf zou zijn voor Zimmerman.” Eén zin in het gedicht heeft Queen moeten wijzigen: ‘De waakhond is gelukkig gearresteerd’ werd ‘De waakhond is toch een vrij man’.

Protesten in ruim honderd steden

In meer dan honderd Amerikaanse steden gingen betogers dit weekend de straat op om hun woede te laten blijken over de vrijspraak van George Zimmerman. De vrijwilliger bij de buurtwacht van Sanford, Florida, werd vorige week door een jury vrijgesproken van moord. Hij mag zijn oude functie weer uitoefenen – en zijn vuurwapen weer gebruiken.

Trayvon Martin (17) kocht op 26 februari 2012 in Sanford een zakje snoep en een fles ijsthee. Toen hij naar huis liep, doorkruiste hij een beveiligde buurt, een gated community waar Zimmerman dienst had. Zimmerman heeft een blanke vader en een Peruaanse moeder. Hij belde de politie omdat hij Martin „verdacht” vond lopen, maar kreeg te horen dat hij niet moest ingrijpen. Toch stapte hij uit en schoot hij Martin na een woordenwisseling dood.

De 17-jarige Trayvon Martin was één van de ruim 30.000 Amerikanen die vorig jaar door vuurwapengeweld om het leven kwamen, en één van de duizenden jonge zwarten. Maar zijn dood heeft grote woede veroorzaakt onder de Afro-Amerikaanse gemeenschap. De zaak vormt voor hen een bewijs dat de zwarte gemeenschap nog altijd, decennia na de opkomst van de Burgerrechtenbeweging, te maken heeft met racisme en achterstelling.

President Barack Obama, die in 2008 geschiedenis schreef door de eerste zwarte president van de Verenigde Staten te worden, hield vrijdagmiddag een onverwachte speech over Trayvon Martin. Het werd een persoonlijk en ontnuchterend verhaal, waarin hij de mythe van een postraciaal Amerika, dat door velen werd gehoopt na zijn verkiezing in 2008, tegensprak. „Ik had 35 jaar geleden Trayvon Martin kunnen zijn.”

Obama vertelde over de negatieve ervaringen op straat van bijna elke zwarte Amerikaan, inclusief hemzelf. Die ervaringen, zei Obama, hebben in de zwarte gemeenschap de indruk bevestigd dat de dood van Martin alles te maken heeft met zijn huidskleur.

De demonstraties van dit weekend werden georganiseerd door Al Sharpton (58), een evangelische dominee en politicus. De vlijmscherpe redenaar Sharpton is een van de belangrijkste zwarte leiders van dit moment. Hij riep aanhangers op zich overal in Amerika voor gerechtsgebouwen te verzamelen. Sharpton zelf sprak afgelopen zaterdag in New York, waar hij in aanwezigheid van zangeres Beyoncé en rapper Jay-Z tegen de demonstranten zei: „Wij heten allemaal Trayvon Martin.”

Stand your ground

De honderden betogers in Washington houden het ruim twee uur in de brandende hitte vol. Sprekers eisen heropening van het onderzoek tegen Zimmerman. Sommigen zeggen dat de ‘Stand your ground’-wet waarop Zimmerman zich beriep, zwarten benadeelt. Bijna de helft van de vijftig staten, waaronder Florida, kent een variant van deze wet. Iemand die zich bedreigd voelt, mag zich volgens ‘Stand your ground’ verdedigen, eventueel met een vuurwapen. „Die wet is een vrijbrief om zwarten neer te schieten”, zegt Barbara Dixon, een Afro-Amerikaanse ondernemer uit Washington. „Zimmerman voelde zich bedreigd, omdat hij een zwarte jongen zag lopen.”

Barbara en Chaz Dixon, een middelbaar echtpaar, loopt na de demonstratie terug naar huis. Ze discussiëren onderweg wat er moet gebeuren.

Zij: „Misschien moeten we Florida boycotten.”

Hij: „Daar trekt toch niemand zich iets van aan.”

Zij: „Nooit meer naar Disneyland. Alleen boos zijn maakt geen verschil.”

Hij: „Alsof iemand daar wakker van ligt.”

Barbara Dixon is haar vertrouwen in president Barack Obama kwijtgeraakt, zegt ze. De toespraak van vrijdag had de goede toon, vindt ze. Maar ze had in 2008 verwacht dat Obama een einde zou maken aan de spanningen tussen blanken, zwarten en latino’s in Amerika. „Ook daarom wilde ik nu demonstreren. Een president kan zijn land niet veranderen. Dat moeten we zelf doen.”