Stop de maar wat toe dokter extra’s

De medische sector is wellicht de corruptste van China In de strijd tegen corruptie van president Xi Jinping ontspringen buitenlandse bedrijven de dans niet De Britse farmareus GSK ligt nu onder vuur

Een vrouw wordt behandeld voor een nekaandoening in Jiaxing, China. De medische sector is een „rampgebied”, volgens experts. Foto Reuters

Correspondent China

De nieuwe Chinese president Xi Jinping neemt de strijd tegen corruptie serieus. De Britse farmaceutische reus GlaxoSmithKline (GSK), die in China wordt beschuldigd van het betalen van 500 miljoen euro aan steekpenningen, was gewaarschuwd. Dat geldt ook voor de 27 niet nader genoemde medicijnenmakers die door de Chinese antifraudepolitie worden verdacht van het omkopen van artsen, ziekenhuisdirecties, laboratoriumhoofden en overheidsinstanties, die de Chinese zorgindustrie – waarin 350 miljard euro omgaat – reguleren.

Niet alleen „corrupte vliegen”, maar ook „corrupte tijgers” zullen keihard worden aangepakt, kondigde Xi Jinping in maart aan bij zijn aantreden. GSK (omzet: 1,1 miljard euro in China) is zo’n alfatijger.

Anticorruptiecampagnes zijn niet nieuw in China, maar bij lage en hoge functionarissen, bij binnen- en buitenlandse ondernemingen, dringt het besef door dat het Xi Jinping ernst is. En dat hij over de macht beschikt er „het mes in te zetten” (persbureau Xinhua).

Dat ook buitenlandse multinationals in het vizier worden genomen, komt zelden voor. De arrestaties van de vier Chinese directieleden van GSK, en het de facto huisarrest van de Britse financieel directeur van de Chinese GSK-dochter, zijn nog maar het topje van de ijsberg. De afgelopen maand zijn ook buiten de medische sector elf partijfunctionarissen met de rang van minister aangehouden. Bovendien worden verdachte gedragingen van 1,1 miljoen lagere functionarissen onderzocht. De oud-minister van Spoorwegen werd onlangs wegens het aannemen van 3 miljoen dollar aan steekpenningen tot levenslang veroordeeld.

Rode enveloppen

Dat de anticorruptiepolitie zich concentreert op de medische sector is niet nieuw: volgens de Chinese media is dat een van de, zo niet de corruptste sector. Er lijkt sinds de executie van het corrupte hoofd van de Chinese voedsel- en medicijneninspectie in 2006 weinig te zijn veranderd. Het is een publiek geheim dat medicijnenmakers de controlerende en regulerende instanties moeten omkopen om hun (namaak)producten op de markt te brengen.

Openlijk wordt besproken hoe groot de inhoud moet zijn van de ‘rode enveloppen’ die specialisten en ziekenhuisdirecties van hun patiënten verwachten. Wie niet in staat is ze te vullen wordt afgescheept met namaakmedicijnen, derderangsbehandelingen en bedden in overvolle zalen. Regelmatig zijn bij grote ziekenhuizen in Beijing en Shanghai demonstraties tegen deze praktijken, maar veel lijkt dat niet te helpen.

„De medische sector is een rampgebied”, zegt Willy Lam van de Chinese Universiteit in Hongkong. „Wijdverbreide corruptie maakt het onmogelijk de hoogst noodzakelijke hervormingen door te voeren. Zij drijft de prijzen van medicijnen en ingrepen steeds verder op.” Hervorming van de zorg is noodzakelijk om de economie te hervormen. „Het werd hoog tijd de kleine en grote boosdoeners aan te pakken.”

De Chinese media krijgen alle ruimte van de censuur om de werkwijze van GSK tot in de details uit de doeken te doen. De vier aangehouden directieleden zijn eerder deze week „na volledige bekentenissen te hebben afgelegd” uitvoerig ondervraagd in rechtstreekse uitzendingen van de staatstelevisie.

Steekpenningen en luxe reisjes

Een van hen, Liang Hong, vertelde gisteravond in het belangrijkste nieuwsprogramma, dat het „onderhouden van goede relaties met de functionarissen” was uitbesteed aan Shanghai Linjiang International Travel Service, een reisbureautje in het centrum van de metropool. Uitbesteden van het vuile werk – een veelgebruikte tactiek van buitenlandse bedrijven die in hun thuislanden onder strenge anticorruptieregels vallen.

In opdracht van GSK China organiseerde dit bureautje „academische conferenties en symposia” over nieuwe medicijnen die vaak alleen op papier plaatsvonden. In werkelijkheid werden de budgetten doorgesluisd naar overheids- en partijfunctionarissen, artsen en ziekenhuisdirecties. De conferenties die wél werden gehouden vonden plaats in de nieuwe strandresorts op het tropische eiland Hainan of de gokpaleizen van Macau.

Volgens GSK-directeur Liang Hong werden de kosten van „conferenties en symposia” volledig doorberekend in de prijzen, waardoor de medicijnen 20 tot 30 procent duurder werden. GSK betaalde via omwegen ook buitenlandse studies van kinderen van partijfunctionarissen en fictieve vervolgopleidingen van specialisten, vertelde Liang Hong in een voor het Britse concern pijnlijke openbare schuldbekentenis.

Liang, die op tv verscheen in een duur maar verkreukeld poloshirt en met een baard van vier dagen, riskeert levenslange gevangenisstraf, tenzij hij meewerkt aan het onderzoek tegen de Britse directeuren en tegen andere farmaceutische giganten.

De autoriteiten zijn ervan overtuigd dat de praktijken van GSK „voor alle farmaceutische bedrijven die werkzaam zijn in China heel gewoon zijn”. Daarom besloot de presentator van het avondnieuws de berichtgeving vorige week met: „Wordt vervolgd.”