In jouw lichaam zit nog steeds je eigen kinderlijf verstopt

Klein virtueel lichaam. Beeld Banakoua et. al.

Het besef van het kinderlichaam is nog altijd aanwezig in het grote volwassenenlichaam. Dat blijkt uit een virtual reality-experiment waarin volwassenen het lichaam met de lichaamsverhoudingen (groot hoofd, korte armpjes) en de lengte (91,5 cm) van een peuter kregen. In die toestand schatten ze afmetingen duidelijk groter dan wanneer ze een lichaam bestuurden dat even groot was, maar de lichaamsproporties van een volwassene had.

In de virtuele wereld keken ze regelmatig in de spiegel. Proefpersonen moesten met hun (echte) handen aangeven hoe breed kubussen waren. De spreiding van hun handen werd opgemeten door de onderzoekers. Een breedte van 45 centimeter werd door de ‘peuters’ overschat met gemiddeld 14 centimeter, door de ‘kleine volwassenen’ met 7 centimeter. In virtual reality is overschatting normaal.

In het onderzoeksverslag, dat vorige week gepubliceerd werd in de Proceedings of the National Academy of Sciences (Early Edition online), vergeleken Spaanse, Duitse en Britse psychologen deze uitkomst met een ervaring die vrijwel iedereen kent: dingen of ruimtes die je als kind enorm groot vond blijken bij hernieuwde kennismaking als volwassen verrassend klein. In de virtual reality blijkt het brein zich onmiddellijk weer in te kunnen leven in die wereld van vroeger. De psychologen zien hun onderzoek als een belangrijk stap in het onderzoek naar de flexibiliteit waarmee het menselijk brein de inwendige definitie van het eigen lichaam kan aanpassen.

Om er zeker van te zijn dat het effect echt veroorzaakt werd door de veranderde lichaamsdefinitie hebben de onderzoekers het experiment herhaald met een ingebouwde vertraging van de bewegingen van het virtuele lichaam. Daardoor werd de identificatie met het virtuele lichaam direct veel lager en de ‘peuters’ schatten de afmetingen ineens vrijwel hetzelfde als de ‘volwassenen’.