Groots als droogkomische betweter

Mel Smith trad op als komiek met Griff Rhys Jones, en regisseerde ook films met Rowan Atkinson als Mr. Bean.

Mel Smith: ‘warme persoonlijkheid op scherm en daarbuiten’.

Dat ronde hoofd, die sluike haarpieken eromheen en dat stoïcijnse gezicht waarmee hij de grootste waanzin kon verkondigen als onweerlegbare waarheid – zo liet Mel Smith zich doorgaans kennen, vooral in de jaren tachtig toen hij een van de meest geliefde tv-komieken van Engeland was. Eerst in de sketchshow Not the nine o’clock news en daarna, samen met Griff Rhys Jones, in de comedyserie Alas Smith and Jones. Vervolgens was hij acteur, regisseur en producent, alle drie met succes.

Mel Smith is vrijdag, thuis in Londen, na een hartaanval overleden. Hij was 60 jaar. Zijn laatste tv-rol speelde hij een half jaar geleden, als een barse hoteldirecteur in de BBC-dramaserie Dancing on the edge van schrijver-regisseur Stephen Poliakoff. „Ik kan het nog steeds niet geloven”, zei zijn vroegere kompaan Rhyss Jones dit weekeinde. „Mel genoot van het leven, en leek daarin onuitputtelijk”.

Zoals veel van zijn komische generatiegenoten studeerde Smith aan de universiteit van Oxford (psychologie), maar raakte daar al snel betrokken bij het studententheater.

Als komiek debuteerde hij in die tijd op het comedyfestival van Edinburgh. Samen met de eveneens beginnende Griff Rhys Jones, Rowan Atkinson en Pamela Stephenson werd hij in 1979 geëngageerd voor de sketchshow Not the nine o’clock news op BBC2 – tegelijk met het echte journaal op BBC1 en bedoeld om in de voetsporen te treden van Monty Python’s Flying Circus. Het team maakte destijds ook een jaarlijkse dagkalender met grappen, naar het voorbeeld van de Bescheurkalender die in Nederland werd gemaakt door Van Kooten & De Bie.

Halverwege de jaren tachtig begonnen Smith en Rhys Jones hun eigen sketchserie.

Eén vast nummer was bij uitstek populair: het tweegesprek waarin de heren, en profil in beeld gebracht door één stilstaande camera, in witte overhemden aan een piepklein tafeltje zaten en oeverloze conversaties voerden met een hoogst droogkomisch effect. Smith was dan meestal de betweter en Rhys Jones de onnozelaar.

Samen richtten ze ook een eigen productiemaatschappij op, die veel vernieuwende tv-comedy maakte. Toen ze hun bedrijf in 2000 verkochten, werden ze alle twee miljonair. Smith regisseerde voorts diverse films, waaronder het kassucces Bean, the ultimate disaster movie met Rowan Atkinson als de zotte Bean.

Atkinson noemde Smith „een heerlijke man, die ik de afgelopen jaren te weinig zag. Hij had een bijzonder sympathieke en warme persoonlijkheid, zowel op het scherm als daarbuiten.”