Crisis in Portugal bezworen

Na drie weken politieke crisis mag de centrum-rechtse regering in Portugal toch proberen haar ambtstermijn, die medio 2015 eindigt, af te maken. President Aníbal Cavaco Silva trok gisteren in een tv-toespraak zijn voorstel voor een ‘kabinet van nationale redding’ met de socialisten in. Hij riep de centrum-rechtse regeringspartijen wel op hun coalitie „op duurzame en onmiskenbare wijze op één lijn te brengen.”

Politieke instabiliteit zou het reddingsprogramma dat de trojka van IMF, ECB en Europese Commissie het land hebben opgelegd in ruil voor noodleningen, in gevaar kunnen brengen. Een regeringscrisis in Portugal zou ook onrust kunnen veroorzaken in de eurozone. Het trojkaprogramma voor Portugal loopt in juni 2014 af, maar het land wordt door de markten nog zo gewantrouwd dat het langer financiële ondersteuning nodig lijkt te hebben.

De crisis ontstond toen twee gezichtsbepalende ministers uit het kabinet stapten. Eerst minister van Financiën Vitor Gaspar. Hij was hét gezicht van de opgelegde harde bezuinigingen en lag al langer onder vuur van de kleinste regeringspartij, de conservatieve CDS-PP.

Haar voorman Paulo Portas was het een dag later niet eens met de nieuwe minister van Financiën; die zou geen koerswijziging belichamen. Portas diende zijn ontslag in als minister van Buitenlandse Zaken.

Premier Pedro Passos Coelho, van de grote regeringspartij PSD, weigerde dit ontslag echter. Na een week van chaotisch onderhandelen werd het kabinet gelijmd.

Maar toen was het de president die niet akkoord ging. Hij drong aan op een kabinet van nationale redding, met ook de centrum-linkse socialisten, de grootste oppositiepartij. Deze had begin 2011 het Memorandum of Understanding met de trojka mee ondertekend. Later trok de PS haar steun hieraan weer in uit onvrede over de negatieve gevolgen ervan.

In de gesprekken vorige week eiste de PS minder strenge hervormingen. Ze was bovendien verdeeld. Vrijdagavond bleek een brede coalitie niet haalbaar. De president concludeerde gisteren: „In de huidige context van nationale nood zijn vervroegde verkiezingen geen oplossing.”