Operatiemes meet zelf waar de tumor zit

Een chirurg die een kankergezwel zo nauwkeurig mogelijk wegsnijdt kan daarbij als hulpmiddel de stinkende rook gebruiken die opstijgt van zijn elektrische operatiemes.

Hongaarse onderzoekers hebben een analyseapparaat gebouwd dat verbrandingsgas van verbrande kankercellen goed onderscheidt van rook van gezonde cellen. De rook wordt afgezogen van de plaats waar de chirurg op dat moment snijdt. De uitslag is er binnen drie seconden. Het is een hulpmiddel waarbij de chirurg snel de grens tussen gezond weefsel en de tumor kan bepalen (Science Translational Medicine, 17 juli).

Meer dan de helft van de operaties gebeurt tegenwoordig met een elektrisch mes dat het weefsel wegbrandt. Voordeel van de nieuwe techniek is dat bloedvaatjes meteen dichtschroeien. Er vloeit veel minder bloed in de operatiewond, maar het rookt.

Wegsnijden van een tumor is – samen met bestralen – de beste manier om een kankerpatiënt te genezen. Het gaat soms mis als een chirurg de randen van de tumor niet ruim genoeg wegsnijdt. Het verschil tussen weefsel waarin nog wat kanker groeit en gezond weefsel is vaak moeilijk te zien. Tijdens de operatie kán de patholoog weliswaar een weefselbrokje onderzoeken, maar dat duurt 15 tot 30 minuten.

De Hongaarse onderzoekers leiden de afgezogen rook naar een kleine verrijdbare massaspectrometer waar brokstukken van weefselmoleculen op massa en lading worden gescheiden. Vooral vetzuurmoleculen uit de celmembranen bepalen het verschil tussen kankercellen en gezonde cellen. En het is ook al gelukt om de kwaadaardigheid van kankers vast te stellen.

Daarmee, schrijven de onderzoekers, is deze massaspectrometermethode beter dan andere technieken die in ontwikkeling zijn om tijdens de operatie gezond van ziek weefsel te onderscheiden. Hoofdonderzoeker Zoltán Takáts en zijn bedrijf Medimass denken het apparaat in 2015 op de markt te brengen.