Mannen: een ander beroep kies

In een half jaar tijd kwamen er 100.000 werklozen bij Het zijn vaker hoogopgeleide mannen dan vrouwen Ze kiezen de verkeerde studie en doen er langer over

Foto Istock, beeldbewerking nrc, bron CBS

redacteur sociaal-economie

Jonge, slimme vrouwen zijn beter tegen de crisis bestand dan mannen. De statistieken bewijzen het, kunnen ze zeggen: het blijkt allemaal uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Vóór de crisis uitbrak, was de werkloosheid onder hoogopgeleide mannen en vrouwen tussen 25 en 35 jaar met ruim 2 procent gelijk. Maar sinds 2008 is het aantal werkzoekende mannen in deze categorie gestegen tot ruim 6 procent – bijna twee keer zo hoog als bij vergelijkbare vrouwen.

In de zachte sector is de kloof het duidelijkst zichtbaar. De werkloosheid onder jonge mannen die sociale wetenschappen, geesteswetenschappen, communicatie of bijvoorbeeld kunst hebben gestudeerd, verdriedubbelde bijna naar 9 procent. Bij vrouwen met dezelfde achtergrond daalde het cijfer zelfs licht, naar nog geen 4 procent.

Hoe kan dat? Er zijn ten minste drie redenen.

Mannen kiezen de verkeerde beroepen

„Mannen zijn oververtegenwoordigd in conjunctuurgevoelige sectoren als de bouw, de industrie en de financiële wereld”, zegt hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS. „Terwijl je vrouwen vaker terugziet in bijvoorbeeld de zorg en het onderwijs, waar ze minder last hebben van de economische crisis.”

Natuurlijk, de overheid moet miljarden bezuinigen en zal de zorg daarbij niet sparen. Maar in de zorgsector zal de pijn eerder worden gevoeld bij het lager opgeleid personeel, denkt onderzoeker Siemen van der Werff van het bureau SEO Economisch Onderzoek. „Naar artsen en hoogopgeleide verplegers blijft een vrij constante vraag.”

En er zitten al te veel mannen in de verkeerde beroepen

Mannen werken vaker in sectoren met – althans op dit moment – minder uitstroom en dus minder vacatures, zegt hoogleraar Rolf van der Velden, hoofd van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) in Maastricht. „In de twee decennia voor de crisis nam de werkgelegenheid voor jonge economen bijvoorbeeld enorm toe”, zegt Van der Velden. „Nu zijn zij pas in de veertig, vijftig. Dus is er in de economische sector weinig vraag naar vervanging voor mensen die met pensioen gaan.”

Mannen moeten harder blokken om vrouwen bij te houden

„Bij de leeftijdscategorie 25 tot 35 jaar spelen studieresultaten nog een grotere rol bij sollicitaties”, zegt Van Mulligen van het CBS. „Mannen presteren hier gemiddeld minder dan vrouwen. Denk als een werkgever: wil je een zes die zes jaar heeft gestudeerd of liever een acht die vier jaar heeft gestudeerd?”

Mannen studeren langer (of langzamer), bevestigt de Emancipatiemonitor 2012 van het Sociaal en Cultureel Planbureau en het CBS. Dat zou komen omdat ze vaker technische of bètastudies kiezen die langer duren, maar dat is geen sluitende verklaring, zegt het SCP.

Ook als rekening wordt gehouden met verschillende studiekeuzes, blijven vrouwen sneller afstuderen dan mannen. Van de studenten die in 2005/2006 een hbo-opleiding begonnen, was vijf jaar later 62 procent van de vrouwen afgestudeerd, van de mannen 46 procent.

Het is een duidelijke trend die sinds 2000 zichtbaar is, zegt onderzoeker Ans Merens van het SCP: „Mensen denken weleens dat jongens en mannen het slechter zijn gaan doen op school, maar dat is niet zo. Hun opleidingsniveau stijgt ook. Er zijn alleen meer meisjes en vrouwen aan het onderwijs gaan deelnemen en ze boeken ook snéller vooruitgang. Op school speelt groepsgedrag een rol: je best doen in de klas is voor jongens niet stoer, zeker niet als de meisjes het beter doen. En misschien feesten jongens meer in hun studententijd, ik weet het niet. Er is weinig onderzoek naar de redenen waarom mannen langer studeren.”

Maar er is wel hoop voor de mannen

Vrouwen werkten vaker in deeltijd en het lijkt erop dat de crisis dit versterkt. Van de afgestudeerden op mbo en hbo-niveau werken drie keer zoveel vrouwen (63 procent) als mannen (20 procent) minder dan 33 uur per week. Beide seksen associëren deeltijd met slechtere carrièremogelijkheden.

En gelukkig blijven hoogopgeleiden na hun diploma zelden jarenlang werkloos, zegt Van der Werff van onderzoeksbureau SEO. De tijd dat het duurt om een baan te vinden stijgt wel, maar niet heel hard. De hbo’ers zoeken gemiddeld drie maanden, academici vijf. Je kunt er rekening mee houden als je een studie gaat kiezen: medici zoeken gemiddeld drie maanden naar werk, bèta’s iets langer dan vier maanden, gamma’s zes maanden en alfa’s zes tot zeven maanden.

Alleen, de kans op een vaste aanstelling is wel historisch laag. Slechts een kwart van de jonge, werkzoekende hbo’ers en academici vindt binnen anderhalf jaar een baan met vast contract.

En de crisis treft zowel jonge, hoogopgeleide mannen als vrouwen in hun portemonnee. De salarissen van hbo’ers en academici zitten op een historisch dieptepunt. Vooral de groep die vorig jaar is begonnen aan een nieuwe functie wordt slecht betaald. Het gemiddelde salaris anderhalf jaar na het afstuderen is voor hbo’ers 2.000 euro bruto en voor academici 2.600 euro bruto.

„En startsalarissen stijgen vaak niet mee met de inflatie”, zegt Van der Werff. „Het betekent dat starters op de arbeidsmarkt 3 procent aan koopkracht verliezen, ieder jaar dat ze later afstuderen.”