Kabaal uit kratten, kisten en kruiwagens

Foto’s Ben Vulkers, uit besproken boek

Ben Vulkers: Steigerhits. Ode aan de bouwradio. De Kunst, 80 blz. € 15,-

Het is de kunst om kunst te zien waar je geen kunst verwacht. Dat is zo’n typisch jarenzestigcredo dat wanneer het in de praktijk gebracht wordt maar al te vaak flauwekul oplevert. Tenenkrommende ongein waarbij je in een conservatieve stuip schiet: dat alles mag, betekent nog niet dat alles ook maar moet kunnen.

Wanneer er dus een fotoboek Steigerhits, dat draait om radio’s die je op bouwplaatsen vindt, verschijnt, verwacht je dat de grens van de meligheid nu wel bereikt is.

Maar nee.

Het was een goede zet van fotograaf Ben Vulkers om geen bouwvakkers mee te fotograferen – de foto’s krijgen daardoor een eenzame sfeer die nog het meest doet denken aan de foto’s van amateurvoetbalvelden van Hans van der Meer – die eruitzien alsof elke voetballer die is gefotografeerd een beetje is verdwaald.

Dat zijn deze radio’s ook. Meestal zijn het autoradio’s, ingebouwd in een krat of kist, vaak ook in een enorme speakerkast, in een kruiwagen, tussen slordige stapels hout.

Ze staan uit, krijg je de indruk, omdat er geen mensen op de foto’s staan, maar ze zijn tot een hoop kabaal in staat, dat suggereren de foto’s ook.

En dat is wat inleider Nico Dijkshoorn angst inboezemt, sterker nog: haat. De enorme herrie waartoe deze apparaten in staat zijn. Machines die net zo hard als het gereedschap de rust tot in de wijde omgeving kunnen verstoren, met Marco Borsato, de panfluitversie van ‘Hotel California’ en het luidkeels geschreeuwde nieuws van 7 uur.

Want dát is natuurlijk de werkelijkheid, maar die wilde Vulkers niet vastleggen. Sterker nog, hij koos ervoor een alternatieve werkelijkheid te creëren en aan elk van de gefotografeerde radio’s een liedje te koppelen dat je wél graag zou horen. Van Willy DeVille (een simpel kistje met ijzeren handvat) tot Israel Nash Gripka (een Heinekenkratje met speakers en een antenne), van The Hold Steady (een omgebouwde kruiwagen) tot Bob Dylan (een charmant houten kistje): cultureel correcte Americana hoopt Vulkers te horen.

Maar zo is het niet. En zo zal het ook nooit worden, want inmiddels haal je bij de Gamma een kant-en-klare bouwradio van het soort waarvan je in het boek maar een exemplaar aantreft (eentje die overigens wel geheel in het cement gehuld is). Want de Steigerhits van de toekomst zullen klinken uit felgele prefabmonstertjes, en niet meer uit houten kistjes en aangeklede kruiwagens.