Electorale beloning in zicht dankzij nieuw elan

Premier Abe heeft Japan nieuw elan gegeven. Zondag kan hij zijn populariteit electoraal verzilveren. Daarna kan hij verder hervormen.

Premier Shinzo Abe Foto Reuters

Gunnen de Japanners premier Shinzo Abe zondag bij de Hogerhuisverkiezingen de kans hun land de komende jaren nog grondiger op de schop te nemen dan hij de laatste zes maanden al heeft gedaan? Alles wijst daarop. Volgens opiniepeilingen kan hem de overwinning niet ontgaan. Daarmee zou hij de eerste Japanse premier in jaren zijn met een meerderheid in beide kamers van het parlement en grote hervormingen kunnen doorvoeren.

Sinds zijn aantreden in december heeft Abe vooral opzien gebaard met een frontale aanval op de economische stagnatie, waarmee Japan al ruim twintig jaar worstelde. Bijgestaan door de centrale bank heeft hij de geldkraan wijd opengezet en omvangrijke nieuwe infrastructurele projecten gelanceerd, ondanks een immense staatsschuld. Hierdoor is de yen veel goedkoper geworden, zien investeerders nieuwe kansen en is de uitvoer van Japan aanzienlijk gegroeid. Ook zet het spaarzame Japanners aan tot consumeren.

Japan is er door uit zijn sluimer ontwaakt. De economie groeide in het eerste kwartaal van dit jaar met een in lang niet meer vertoonde 4 procent vergeleken met dezelfde periode vorig jaar. Abes populariteit is daardoor nog verder gestegen.

Als Abes Liberaal Democratische Partij inderdaad een meerderheid in het Hogerhuis wint, ligt de weg open voor een aantal gevoelige hervormingen. Zo zou hij de arbeidsmarkt flexibeler kunnen maken en de btw kunnen verhogen, waarop economen al lang aandringen.

Bij een overweldigende zege komt voor Abe ook een grondwetswijziging, waarvoor hij een tweederde meerderheid nodig heeft, in het verschiet. Dan zou hij het door hem verfoeide artikel 9 uit de constitutie kunnen vervangen, dat Japan verbiedt een aanvalsoorlog te voeren en zijn militaire apparaat aan banden legt. Abe beschouwt dit als een ongewenste belemmering. Tot ongerustheid van Japans buurstaten, die voor 1945 zwaar hebben geleden onder de expansie van de Japanners.

Ondanks zijn populariteit zijn er meer zaken waar Abe uit de pas loopt met de rest van de bevolking. Een meerderheid wenst een einde aan de kernenergie na de ramp bij Fukushima van 2011. Maar Abe wil kerncentrales blijven gebruiken.

Op het platteland, dat veel invloed heeft in het parlement, leeft er zorg over Abes verrassende stap zich aan te sluiten bij de landen die een Trans Pacifische Vrijhandelszone (TPP) nastreven met de VS. Vooral rijstboeren, die zich verschuilen achter tariefmuren van ruim 700 procent, zijn hier fel tegen.

Dat Abe krijgt ook hulp van de oppositie, De tot dan regerende Democratische Partij van Japan (DPJ) werd in december gedecimeerd en vertoont geen tekenen van herstel.

Toch denkt Toru Hayano, commentator van de krant Asahi Shimbun, niet dat Abe zijn hand zal overspelen met zoveel speelruimte. Hij heeft volgens hem lering getrokken uit de ervaring van de DPJ, die iedereen haar wil probeerde op te leggen en door de kiezers werd weggestemd. „Om die uitkomst te vermijden, heeft de LDP van Abe geleerd dat het uitvoeren van ongeveer 70 procent van je politieke beleid acceptabel is.”