Chinese farmacie drijft op corruptie

De nieuwe Chinese president Xi Jinping neemt de strijd tegen corruptie serieus. De arrestatie van de leiding van farmaceut GSK is nog maar het begin.

Corruptie dreef de prijzen van GSK- medicijnen met 20 tot 30 procent op, bekende directeur Liang Hong gisteren. Foto HH

De Britse farmaceutische reus GlaxoSmithKline (GSK), die in China wordt beschuldigd van het betalen van 500 miljoen euro aan steekpenningen, was gewaarschuwd. Dat geldt ook voor de 27, niet nader genoemde medicijnenmakers die door de Chinese antifraudepolitie worden verdacht van het omkopen van artsen, ziekenhuisdirecties, laboratoriumhoofden en overheidsinstanties, die de Chinese zorgindustrie, waarin 350 miljard euro omgaat, reguleren.

Niet alleen „corrupte vliegen”, maar vooral ook „corrupte tijgers” zullen keihard worden aangepakt, kondigde de nieuwe Chinese president en partijleider Xi Jinping in maart aan bij zijn aantreden. GSK (omzet 1,1 miljard euro in China) is zo’n alfatijger.

Anticorruptiecampagnes zijn niet nieuw in China, maar bij lage en hoge functionarissen, bij binnen- en buitenlandse ondernemingen in de tweede economie van de wereld dringt het besef door dat het Xi Jinping ernst is en dat hij over de macht beschikt er „het mes in te zetten” (persbureau Xinhua).

De arrestatie van de vier Chinese directieleden van GSK en het de facto huisarrest van de Britse financieel directeur van de Chinese GSK-dochter is nog maar het topje van de ijsberg. De afgelopen maand zijn ook buiten de medische sector elf partijfunctionarissen met de rang van minister aangehouden. Bovendien worden verdachte gedragingen van 1,1 miljoen lagere functionarissen onderzocht. De oud-minister van Spoorwegen werd onlangs wegens het aannemen van 3 miljoen dollar aan steekpenningen tot levenslang veroordeeld.

Dat ook buitenlandse multinationals in het vizier worden genomen, komt zelden voor. Het is echter niet voor het eerst dat de anticorruptiepolitie zich concentreert op de medische sector, volgens de Chinese media een van de, zo niet de meest corrupte sector.

Er lijkt sinds de executie van het corrupte hoofd van de Chinese voedsel- en medicijneninspectie in 2006 weinig te zijn veranderd. Het is een publiek geheim dat medicijnenmakers de controlerende en regulerende instanties moeten omkopen om hun (namaak)producten op de markt te brengen.

Openlijk wordt besproken hoe groot de inhoud moet zijn van de ‘rode enveloppes’ die specialisten en ziekenhuisdirecties van hun patiënten verwachten. Wie niet in staat is ze te vullen wordt afgescheept met namaakmedicijnen, derderangsbehandelingen en bedden in overvolle zalen. Regelmatig zijn er bij grote ziekenhuizen in Beijing en Shanghai demonstraties tegen deze praktijken, maar veel lijkt dat niet te helpen.

„De medische sector is een rampgebied. Wijdverbreide corruptie maakt het onmogelijk de hoogst noodzakelijke hervormingen door te voeren. Zij drijft de prijzen van medicijnen en ingrepen steeds verder op”, aldus Willy Lam van de Chinese Universiteit in Hongkong. Hervorming van de zorg is noodzakelijk om de economie te hervormen. „Het werd hoog tijd de kleine en grote boosdoeners aan te pakken”, aldus Lam.

De Chinese media krijgen alle ruimte van de censuur om de werkwijze van GSK tot in de details uit de doeken te doen. De vier aangehouden directieleden zijn eerder deze week „na volledige bekentenissen te hebben afgelegd” uitvoerig ondervraagd in rechtstreekse uitzendingen van de staatstelevisie.

Een van hen, Liang Hong, vertelde gisteravond in het belangrijkste nieuwsprogramma, dat het „onderhouden van goede relaties met de functionarissen” was uitbesteed aan Shanghai Linjiang International Travel Service, een reisbureautje in het centrum van de metropool. Uitbesteden van het vuile werk is een veelgebruikte tactiek van buitenlandse bedrijven die in hun thuislanden onder strenge anticorruptieregels vallen.

In opdracht van GSK China organiseerde dit bureautje „academische conferenties en symposia” over nieuwe medicijnen die vaak alleen op papier plaatsvonden. In werkelijkheid werden de hiervoor beschikbare budgetten door het reisbureau doorgesluisd naar overheids- en partijfunctionarissen, artsen en ziekenhuisdirecties. De conferenties die wel werden gehouden vonden plaats in de nieuwe strandresorts op het tropische eiland Hainan of de gokpaleizen van Macau.

Volgens GSK-directeur Liang Hong werden de kosten van „conferenties en symposia” volledig doorberekend in de prijzen, waardoor de medicijnen 20 tot 30 procent duurder werden. GSK betaalde via omwegen ook buitenlandse studies van kinderen van partijfunctionarissen en fictieve vervolgopleidingen van specialisten, vertelde Liang Hong in een voor het Britse concern pijnlijke openbare schuldbekentenis.

Liang, die op tv verscheen in een duur, maar verkreukeld poloshirt en met een baard van vier dagen, riskeert levenslange gevangenisstraf, tenzij hij meewerkt aan het onderzoek tegen de Britse directeuren en tegen andere farmaceutische giganten.

De autoriteiten zijn ervan overtuigd dat de praktijken van GSK „voor alle farmaceutische bedrijven die werkzaam zijn in China heel gewoon zijn”. Daarom besloot de presentator van het avondnieuws de berichtgeving gisteren met: „Wordt vervolgd.”