5 jaar strafkamp, want hij irriteerde Poetin

De anti-corruptieactivist Navalny is gisteren tot vijf jaar strafkamp veroordeeld Volgens tegenstanders van Poetin is hij expres monddood gemaakt Hij wilde burgemeester van Moskou worden

Aanhangers van Aleksej Navalny demonstreren bij zijn gevangenis. foto AFP

Redacteur Rusland

Aleksej Navalny, de anti-corruptieactivist en informele oppositieleider tegen de Russische president Vladimir Poetin, is gisteren veroordeeld tot vijf jaar strafkamp. De rechtbank in Kirovacht acht hem schuldig aan diefstal. Een medeverdachte kreeg vier jaar.

Navalny zou 400.000 euro hebben verduisterd bij een transactie met een partij hout, toen hij in 2009 adviseur was van de relatief onafhankelijke gouverneur Nikita Belich, van het district Kirov. Navalny ontkent de beschuldigingen, zijn proces is politiek gemotiveerd, vindt hij. Ook de oppositie ziet de strafzaak als een politiek proces om een van de geduchtste critici van president Poetin monddood te maken. Tegen Navalny (en zijn broer) lopen ook nog andere zaken. De veroordeling is op felle kritiek komen te staan van diverse landen en internationale organisaties.

Enkele duizenden betogers gingen gisteravond in Moskou de straat op om blijk te geven van hun ongenoegen. Ook bij de gevangenis van Navalny waren demonstranten aan het protesteren. Er was veel politie aanwezig, de chef Regionale Veiligheid had van te voren laten weten dat de oproerpolitie elke samenscholing uiteen zou drijven.

Streven naar natie zonder corruptie

Navalny heeft in Moskou een serieuze maatschappelijke positie. Woensdagmiddag werd hij geregistreerd als kandidaat bij de burgemeestersverkiezingen in Moskou, de eerste rechtstreekse verkiezingen sinds 2003. Of hij na zijn veroordeling kandidaat kan blijven, hangt af van het tempo waarin een hoger beroep wordt afgehandeld. Vermoedelijk zal het Kremlin daarbij een cruciale rol spelen. Het machtscentrum ziet Navalny als een geduchtere tegenstander dan bijna alle andere buitenparlementaire oppositionelen.

De 37-jarige Navalny is namelijk geen partijpoliticus of ideoloog, zoals veel andere critici van het bewind van Poetin. Hij profileert zich als een democratische nationalist die, net als veel Russen, streeft naar een sterke natie die niet wordt ondermijnd door corruptie.

Door zijn niet aflatende stroom onthullingen over politici en bestuurders die de staatsmacht gebruiken om zelf rijkdom te vergaren, appelleert hij aan de groeiende stedelijke middengroepen die voor menig overheidsdienst moeten betalen terwijl hun belastinggeld verdwijnt. Dinsdag nog schreef Navalny op zijn weblog een lang artikel over de wijze waarop directeur Vladimir Jakoenin van de Russische Spoorwegen zichzelf en zijn familie heeft verrijkt ten koste van de reiziger.

De veroordeling van Navalny lag dan ook voor de hand. Het komt in Rusland bijna niet meer voor dat een rechter een verdachte vrijspreekt. De wijze waarop sommige rechters hun vonnissen declameren, doet vermoeden dat hun teksten zo goed als letterlijk door de justitiële autoriteiten in Moskou worden gedicteerd.

Onder aanvoering van de nationale recherche, het zogeheten Onderzoekscomité dat verantwoording aan president Vladimir Poetin moet afleggen en zo afgelopen jaren een machtspositie heeft opgebouwd, is dit voorjaar tegen Navalny en ook zijn broer een reeks strafzaken wegens fraude en verduistering in stelling gebracht. De woordvoerder van het comité, ook wel de FBI van Rusland genoemd, verklaarde dit voorjaar openlijk dat Navalny „de macht” in het Kremlin had „geïrriteerd”.

Dezelfde nationale recherche gooit de netten daarbij steeds wijder uit. Meer dissidente bestuurders en intellectuelen heeft het in het vizier. Deze zomer vluchtte de gerenommeerde econoom Sergej Goerijev naar Parijs, nadat hij door Onderzoekscomité was verhoord over zijn banden met zowel Navalny als de nu tien jaar geleden gevangen genomen oliemagnaat Michaïl Chodorkovsky. Vorige week werd de burgemeester van de stad Jaroslavl, die eerder zijn loyaliteit jegens het Kremlin had opgezegd, gearresteerd op verdenking van fraude en voor de zekerheid naar Moskou overgebracht.

Via zijn weblog bond Navalny zijn medestanders gisteren op het hart niet „in paniek” te raken. In een ritmische tekst, vooral retorische herhaling, schreef hij: „behalve jullie is er niemand” in Rusland.