Russische oppositieleider Aleksej Navalny krijgt vijf jaar cel

De Russische oppositieleider Aleksej Navalny (midden met ruitbloes) vandaag in de rechtbank in Kirov (900 km van Moskou), terwijl hij wacht op zijn vonnis. Foto Reuters / Sergei Karpukhin

De Russische Aleksej Navalny (37), een van de belangrijkste oppositieleiders in het land, is veroordeeld voor vijf jaar cel wegens fraude. Dat meldt persbureau Reuters. De openbaar aanklager had zes jaar cel tegen hem geëist.

De aanklager wil ook dat de activist een boete van 1 miljoen roebel (ongeveer twintigduizend euro) krijgt opgelegd en sprak tijdens het proces van een ‘doodgewone, banale misdaad’. Navalny reageerde zelf op de uitspraak als volgt:

Twitter avatar navalny Alexey Navalny Ладно. Вы тут не скучайте без меня. А главное - не бездельничайте, жаба сама себя с нефтяной трубы не скинет.

“Okee, je hoeft je hier niet te vervelen zonder mij. Maar belangrijker, laten we het kind niet met het badwater weggooien.”

Volgens NRC-redacteur Hubert Smeets was de veroordeling te verwachten:

“In Rusland is de laatste jaren bijna nog geen vrijspraak uitgesproken. De maximale straf voor zijn vergrijp is tien jaar, hij heeft weliswaar vijf jaar gekregen, maar het valt toch niet mee. Hij had ook schuldig bevonden kunnen worden met voorwaardelijke veroordeling. Met deze veroordeling wil men de oppositie duidelijk een toontje lager laten zingen.”

Navalny zou 4 ton hebben verdonkeremaand

Navalny is ervan beschuldigd 400.000 euro aan hout te hebben verduisterd, dat tegen een kunstmatig hoge prijs aan een staatsbedrijf werd verkocht toen hij in 2009 werkte als adviseur van de liberale gouverneur van de regio Kirov. De anti-corruptieblogger ontkent de beschuldigingen, zijn proces is politiek gemotiveerd, vindt hij.

In 2011 was Navalny boegbeeld van de grootschalige straatprotesten tegen de verkiezingsuitslag en vorig jaar voerde hij ook de demonstraties aan tegen de herverkiezing van Poetin als president. In april daagde hij Poetin openlijk uit door zich te kandideren voor het presidentschap. Hij is ook kandidaat voor het burgemeesterschap van Moskou.

Partij Poetin heeft Navalny ook nodig

De grote vraag is volgens Smeets nu of Navalny zijn hoger beroep, wat hij waarschijnlijk zal aantekenen, voor de verkiezingen van het burgemeesterschap van Moskou op 8 september behandeld zal dienen of niet. De zittende burgemeester Sergej Sobjanin moet Poetin helpen het Kremlin los te maken van de partij Verenigd Rusland, de ‘Partij van Oplichters en Dieven’ zoals Navalny de partij placht te noemen.

Smeets schrijft vandaag in NRC:

De partij is na de frauduleuze parlementsverkiezingen van december 2011 zo impopulair geworden dat het Kremlin er nu vanaf wil. Lokale verkiezingen, een recent fenomeen nadat de president de lokale democratie na 2003 aan banden legde, biedt daartoe kansen. De burgemeestersverkiezingen in Moskou kunnen daarbij van dienst zijn. Sobjanin, die nooit door de burgers is gekozen maar in 2010 door het Kremlin werd gedropt, moet op eigen titel een electorale basis zien te scheppen. Hij moet zich legitimeren als daadkrachtig bestuurder.

Sobjanin werd deze week daartoe officieel door de kiesraad geregistreerd als ‘zelfstandige’ en dus niet namens Verenigd Rusland. Navalny is de nuttigste tegenkandidaat voor Sobjanin; hoewel het Kremlin electoraal weinig te vrezen heeft van hem, geeft een overwinning op hem wel de nodige glans. En dus is Navalny gewoon als kandidaat toegelaten, waar oppositieleden tijdens vorige verkiezingen steevast werden afgewezen door de kiesraad. Smeets:

“Maar daarvoor moet zijn beroep niet behandeld worden voor de verkiezingen, anders kan hij geen kandidaat meer zijn. De manier waarop zijn hoger beroep behandeld zal worden, zal dus veel duidelijkheid geven over wat men met hem wil.”

Commissie geeft politieke motieven toe

Dat de Russische autoriteiten het op Navalry gemunt hebben werd eerder dit jaar toegegeven door een onderzoekscommissie. Commissiewoordvoerder Vladimir Markin erkende dat de commissie een strafrechtelijk onderzoek naar hem gestart is, omdat de charismatische advocaat zo uitgesproken is in zijn kritiek op het Kremlin. In een interview met het dagblad Izvestia zei Markin dat de commissie nooit onderzoek zou hebben gedaan naar ‘zo’n alledaagse diefstal’ als Navalny niet met aantijgingen over corruptie bij de regering naar buiten was gekomen.

De activist begon een paar jaar geleden met het kopen van aandelen in energiemaatschappijen en banken waarin de staat ook aandeelhouder is, met als doel de financiële rapporten op te kunnen eisen. Hij zag zijn vermoedens dat er grote sommen geld misten bevestigd en startte daarna het project RosPil (woord verwijst naar afromen), om corruptie aan te tonen, zo schreef correspondent Thalia Verkade eerder in NRC:

Vijf door Navalny aangestelde jonge juristen en één politicoloog ploegen daar aanbestedingsopdrachten van overheidsinstellingen door, die volgens een wet die de vorige president Medvedev tekende op een openbare website moeten worden gepubliceerd. RosPil vist de opdrachten eruit waar een luchtje aan zit. Hij beschreef daarna in honderden steeds scherper geformuleerde en beter gelezen blogposts waar het geld dat de burger en de aandeelhouder toekwam, terecht was gekomen: bij de politieke machthebbers.

Navalny blijft doorgaan met strijd tegen corruptie

In zijn slotpleidooi tijdens het proces liet Navalny vorige week weten ten strijde te zullen blijven trekken tegen de heerschappij van president Vladimir Poetin, de overheidscorruptie en de wetteloosheid, ook als hij in het gevang verdwijnt.

“Mijn collega’s en ik zullen ons blijven inzetten om de feodale staat die in Rusland wordt gebouwd te vernietigen, evenals het regeringsstelsel waarin 83 procent van de nationale welvaart in handen is van een half procent van de bevolking.”