Politie laat zich zien bij neonazi’s

Een actie tegen neonazi’s in Duitsland, Nederland en Zwitserland was zeer omvangrijk, maar er werd niemand gearresteerd.

Het doel van de grootscheepse huiszoekingen gisterenochtend door antiterreureenheden op elf plaatsen in Duitsland, Nederland en Zwitserland was het verzamelen van bewijzen tegen een nieuwe extreemrechtse terreurgroep. Met name ging het volgens het bureau van de procureur-generaal in Karlsruhe om ‘gegevensdragers’, dus computers, telefoons of usb-sticks. Die zijn in beslag genomen om de code te kunnen kraken waarmee zes verdachten de onderlinge communicatie versleuteld hebben.

Volgens de opsporingsautoriteit in Karlsruhe die belast is met de bescherming van de staatsveiligheid van de Bondsrepubliek zouden de verdachten een extreemrechts ‘Werwolf-Kommando’ hebben opgericht. „Doel van de vereniging zou geweest zijn het uitschakelen van het politieke systeem van de Bondsrepubliek Duitsland.” Hierbij zou gebruik worden gemaakt van „terroristisch geweld”.

Wat opvalt is de discrepantie tussen de ernst van de verdenking, en de omvang van de operatie aan de ene kant tegenover het resultaat aan de andere kant: het in beslag nemen van gegevensdragers. Arrestaties werden niet verricht. Klaarblijkelijk beschikken de opsporingsdiensten nog over weinig harde bewijzen tegen het ‘Werwolf-Kommando’. Maar toch hadden de autoriteiten zoveel aanwijzingen voor dreigend gevaar dat zij het nodig vonden een onderzoek waaraan reeds maanden werd gewerkt stuk te maken.

De Duitse binnenlandse veiligheidsdiensten en opsporingsorganen staan onder grote druk sinds de toevallige ontmanteling twee jaar geleden van de ‘Nazionalsozialistische Untergrund’ (NSU). Het ging hierbij om een terreurcel die tussen 2000 en 2007 ongestoord tien moorden pleegde, twee bomaanslagen en talrijke bankovervallen.

Een speciale onderzoekscommissie van de Bondsdag zal in september rapport uitbrengen over dit falen van de opsporingsautoriteiten. Mogelijk willen deze nu aantonen dat zij niet „blind zijn aan het rechteroog”, zoals de kritiek luidt.

Feit is wel dat de ‘weerwolfmythe’ in kringen van neonazi’s een reële bron van inspiratie is. Het gaat hierbij om het bevel van SS-commandant Heinrich Himmler in de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog om de strijd voort te zetten in een guerrilla door weerwolfcommando’s achter het front. Op internetwinkels worden sinds jaar en dag spullen aangeboden voorzien van de weerwolfrune. Een van de winkels is gevestigd in Mecklenburg-Vorpommern waar gisteren ook huiszoeking werd gedaan.

Volgens criminoloog Armin Pfahl-Traughber zijn er overeenkomsten tussen de werkwijze van de NSU en het ‘weerwolfconcept’ voor een partizanenstrijd, die uitging van „jachtgroepen” van ongeveer vijf personen. Dat concept zou volgens Pfahl-Traughver verder zijn ontwikkeld begin jaren negentig door Hans Westmar (een pseudoniem) in Eine Bewegung in Waffen (Een gewapende beweging). Deze beweging zou beschikken over een bovengronds netwerk van nationalistische ‘kameraadschappen’. Een netwerk van gewapende groepen zou volgens het weerwolfconcept in het hele land aanslagen moeten plegen en uiteindelijk de staat omver moeten werpen.

Uit sceptische reacties op de operatie gisteren blijkt dat veel Duitsers ervan uitgaan dat de openbaarheid rond de opsporingsoperatie een politiek doel dient. „Helaas kan men niet meer uit elkaar houden om welke ‘bedreiging’ het hier daadwerkelijk gaat”, schrijft bijvoorbeeld een lezer op Die Zeit-online.