Column

Hoe lang moet hij straks de bak in?

Eerst een anekdote. Zakenman Joep van den Nieuwenhuyzen, diens advocaat en ik zitten ’s ochtends vroeg in een hotel in Utrecht. De tuchtcommissie van de beurs zou later die dag een cruciaal oordeel vellen over beurshandel van Joep. Ja, hij wil graag bij zijn voornaam genoemd worden. Joep zal mij de hoofdlijnen van de uitspraak geven. Plus wat achtergrond. In het diepste geheim. Ook mijn collega’s mochten niets weten. Hij is een paar minuten in zijn uitleg dat hij de eerlijkste belegger ter wereld is, of een omroepstem schalt door de hotelzaal. ‘Telefoon voor de heer Van den Nieuwenhuyzen. Telefoon voor de heer Van den Nieuwenhuyzen.’

Als Joep terug is, zeg ik, half verontwaardigd: onze afspraak is toch geheim? „Dat was mijn secretaresse”, zegt hij. „Zij moet mijn telefoontjes toch kunnen doorgeven.” De schallende stem klinkt in drie kwartier nog tweemaal. Later die middag blijkt Joeps versie van de werkelijkheid danig te verschillen met de uitspraak. Hij verstuurt zelf nog een persbericht. Als ik hem confronteer met zijn belofte dat hij mij als enige journalist zou informeren, zegt hij zoiets als: „Een persbericht leek m’n adviseurs raadzaam. Maar jij hebt meer details, hoor.”

Dat was zeker twintig jaar geleden. Van den Nieuwenhuyzen maakte naam in de crisis van de jaren tachtig van de vorige eeuw. Hij kocht industriële bedrijven uit bankroet, maar verspeelde zijn reputatie bij beleggers en zijn krediet bij banken en vakbonden met wilde (beleggings)avonturen. De nu lopende strafzaak in Rotterdam stamt uit de tijd dat hij eigenaar was van duikbotenbouwer RDM, die failliet ging.

Hij is onschuldig tot het tegendeel is bewezen. Maar als de rechtbank hem morgen veroordeelt wegens faillissementsfraude, valsheid in geschrifte en omkoping, wat zou dan de strafmaat zijn? Een greep uit recente zaken.

Een penningmeester die vijf jaar geld van zijn kerk verduisterde kreeg 240 uur werkstraf en (voorwaardelijk) een jaar cel.

Een man die een bv oprichtte en daarmee goederen bestelde, maar niet betaalde kreeg 18 maanden waarvan 6 voorwaardelijk.

Twee leidinggevenden bij slachterij Weyl kregen 18 maanden cel (financieel directeur) en 24 maanden (bestuurder). Zij hadden tien jaar met de vervalste administratie verliezen gemaskeerd en extra kredieten van banken gekregen.

De fraude met persoonsgebonden budgetten in de gezondheidszorg kostte de directeur van een zorgbedrijfje 30 maanden cel en terugbetalen van de ‘buit’ van 3.104.004 euro.

Een man die btw-carrouselfraude pleegde ter waarde van honderden miljoenen euro’s, kreeg in hoger beroep 38 maanden.

Twee hoofdverdachten in fraude met beleggingen in Amerikaanse levensverzekeringen, de zogenaamde Easy Life-zaak, kregen ieder vier jaar en zes maanden cel.

Twee hoofdverdachten in de fraude met vastgoed van Bouwfonds en Philips Pensioenfonds kregen vier jaar cel voor onder meer valsheid in geschrifte, witwassen en lidmaatschap van een criminele organisatie. Een derde verdachte kreeg twee jaar.

De eis van justitie tegen Van den Nieuwenhuyzen is 5,5 jaar. Voor de strafmaat kunnen de rechters zich baseren op een handige menukaart van het LOVS, het Landelijk Overleg van Voorzitters van de Strafsectoren van de gerechtshoven en rechtbanken. Zij geven ‘oriëntatiepunten’: voor elk vergrijp een strafsuggestie. Staat gewoon op internet. Handig om te weten. Handig om te hebben als u zelf in de verleiding komt iets strafbaars te doen.

Als Van den Nieuwenhuyzen op alle punten schuldig wordt verklaard, gaat er een half jaar af vanwege de traagheid van justitie en een half jaar vanwege vormfouten. Resteert: 4,5 jaar.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.