Gemiste kans vrouwenvoetbal

Nederland is na een 1-0 nederlaag tegen IJsland uitgeschakeld op het EK vrouwenvoetbal. De ploeg van coach Roger Reijners kon geen reclame maken.

Vreugde bij IJsland, verdriet bij de Nederlandse vrouwen Claudia van den Heiligenberg (links) en Lieke Martens. Foto AP

Uitgelaten dansten de IJslandse voetbal-dóttirs (dochters) over de prachtige grasmat van de Växjö Arena. Nederland verrassend met 1-0 verslagen, geplaatst voor de kwartfinale van het EK in Zweden. Tijdens de warming-up hadden ze op het veld nog arm in arm gestaan rond een vissenkom, waarin goudvis en gelukbrenger Sigurwin (win-win) het succes al voorspelde. Nu was het nog uitgekomen ook.

„Misschien wel de belangrijkste wedstrijd in de historie van ons vrouwenvoetbal”, had de IJslandse coach Sigurdur Eyjólfsson voorafgaand aan de laatste wedstrijd in groep B gezegd. Niet voor niets aanvaardde hij gretig hulp van Lars Lagerbäck, de ervaren coach van de IJslandse mannen. Zo’n kans op reclame voor het vrouwenvoetbal krijg je niet vaak. IJsland, een land met 5.000 voetballende vrouwen, voor het eerst naar de kwartfinale van een eindtoernooi. „Op naar de volgende doorbraak”, jubelde Eyjólfsson na afloop.

Vier jaar geleden waren het de Nederlandse voetbalvrouwen die verrasten, met een halve finaleplaats op het EK in Finland. Meer dan anderhalf miljoen kijkers zagen de thriller tegen Engeland (2-1 verlies na verlenging). Inmiddels is het aantal voetballende vrouwen opgelopen tot ongeveer 130.000. Nederland toonde ambitie genoeg, voorafgaand aan het tweede grote toernooi waaraan de ploeg ooit deelnam. „We willen de finale halen”, riepen speelsters en coach Roger Reijners.

Alle wedstrijden rechtstreeks op tv bij de NOS, één lange reclamespot zou het worden voor het vrouwenvoetbal. Afrekenen met de eeuwige scepsis bij de mannen. Meer aandacht en vooral geld voor de voetballende meisjes en vrouwen. Vol overgave werd er getraind. Maar Nederland kon ook gisteren niet scoren, na een mooi kopdoelpunt van de IJslandse Dagny Brynjarsdóttir na een half uur spelen. Zoals eerder tegen Duitsland (0-0) en Noorwegen (1-0 verlies) niet werd gescoord. Roemloos uitgeschakeld, zonder een enkel doelpunt. Missie mislukt?

Oud-profvoetballer Reijners volgde eind 2010 Vera Pauw op en koos in overleg met het team voor een aanvallender speelwijze. Druk zetten op de tegenstander, zelf de bal durven te hebben, verzorgd opbouwen in plaats van lange halen. Volgens Reijners onontbeerlijke elementen om structureel aan te haken bij de top. In oefenduels toonde zijn ploeg wel progressie, maar in Zweden bleek een poule met de nummers twee (Duitsland), elf (Noorwegen) en vijftien (IJsland) van de wereldranglijst te zwaar voor Oranje (veertiende).

Nederland speelde dit EK met veel speelsters die er in 2009 al bij waren. Maar juist de ervaren krachten slaagden er nauwelijks in boven zichzelf uit te stijgen. Tegen IJsland maakten vooral Manon Melis en Kirsten van de Ven, toppers in de Zweedse profcompetitie, weinig indruk. Aanvallend kwam het meeste gevaar van EK-debutant Lieke Martens, net als eerder tegen Duitsland. De 20-jarige aanvaller van Duisburg was ten opzichte van 2009 de enige nieuweling die de ploeg een impuls gaf.

De geringe aanwas uit de jeugd heeft te maken met een gebrekkige jeugdopleiding voor meisjes en het niveau van competitie. De Nederlandse topclubs, waaronder sinds afgelopen seizoen ook Ajax en PSV, spelen in de BeNeLeague tegen de beste clubs van België. Maar het niveau van de Belgen ligt lager dan in Nederland. En de competitie spreekt nog altijd niet zo tot de verbeelding dat clubs zich een eigen meisjesopleiding kunnen veroorloven.

Juist dit EK was een uitgelezen kans voor Oranje het nationale vrouwenvoetbal een impuls te geven. Internationaal is het de snelst groeiende sport en het niveau stijgt snel, zie landen als Zweden, Frankrijk of Spanje op dit EK. Voor Nederland is het cruciaal nu aan te haken. Maar een reclamespot werd het niet. De kans op een doorbraak werd gemist.

„Structureel deelnemen aan de grote toernooien”, willen Reijners en voetbalbond KNVB. Dit najaar volgt al de eerste kwalificatiewedstrijd voor het WK van 2015. Nederland treft ook nu weer de gevreesde Noren, en alleen de nummer één plaatst zich rechtstreeks. Geen WK betekent ook geen Spelen in 2016. De druk op Reijners neemt na het EK ongetwijfeld toe. Met centrale trainingen in Zeist mag hij hopen dat jonge speelsters zich door ontwikkelen. Anders rest een goudvis op het veld.