Antarctica niet extra beschermd

Er komen voorlopig geen nieuwe natuurreservaten in de wateren bij Antarctica. Rusland verzet zich daartegen .

Rusland en Oekraïne hebben op het allerlaatste moment bezwaar gemaakt tegen het creëren van grote natuurreservaten bij Antarctica. Ze vragen zich af of de commissie die verantwoordelijk is voor de bescherming van de wateren rondom de Zuidpool (de CCAMLR, waarvan 24 landen en de EU lid zijn) wel het recht heeft om beschermde gebieden aan te wijzen.

In de CCAMLR wordt al jaren gesproken over voorstellen voor reservaten. De VS en Nieuw-Zeeland willen een aantal gebieden met een omvang van 2,3 miljoen vierkante kilometer – ongeveer 3,5 keer zo groot als Frankrijk – bij de Rosszee een beschermde status geven. Australië, Frankrijk en de Europese Unie hebben een soortgelijk plan voor gebieden bij de Antarctische kust aan de kant van de Indische Oceaan.

In oktober trokken Rusland en China de wetenschappelijke onderbouwing van die voorstellen in twijfel – volgens critici omdat ze beducht zijn voor een verbod op visserij. Dat leidden deze week in het Duitse Bremerhaven tot een extra bijeenkomst om de voorstellen nader te bekijken.

Volgens de VS en Nieuw-Zeeland bestaat in hun plan een prima balans tussen ‘bescherming, wetenschappelijk onderzoek en visserij’. Ze onderscheiden zones waar alleen gevist mag worden voor wetenschappelijk onderzoek (als daar vooraf toestemming voor is gegeven), zones die gelden als belangrijke paaigebieden en onderzoeksgebieden. Ook de pleitbezorgers van het andere voorstel zeggen dat met alle belangen rekening is gehouden.

Daarom was de frustratie groot toen Rusland en Oekraïne ineens helemaal niet meer repte over die wetenschappelijke onderbouwing, maar zich afvroeg of de CCAMLR eigenlijk wel zomaar beschermde gebieden kon aanwijzen. Daarover was nou net in 2011 overeenstemming bereikt, op een vergadering waarbij ook Rusland en Oekraïne aanwezig waren.

Milieuorganisaties reageerden teleurgesteld. „Het besluit van de Russische delegatie gaat ten koste van internationale samenwerking en actiebereidheid, uitgerekend de twee ingrediënten die nodig zijn om wereldwijd te komen tot bescherming van de oceanen”, aldus Andrea Kavanagh van het Pew Charitable Trusts’ Southern Ocean. Volgens Kavanagh is een kans verkeken om een van de meest kwetsbare oceaangebieden op aarde te beschermen. „Dat is een verlies voor ecosystemen en voor de internationale gemeenschap.”

De Russische delegatie wilde haar standpunt na afloop niet toelichten en liet de overige delegaties in grote verwarring achter. Ging het ze werkelijk om de juridische status van beschermde gebieden? Waarom hadden ze dat dan niet aangekondigd en op de agenda laten zetten? Hadden ze misschien andere geopolitieke motieven, maar welke dan?

Voor Walter Dübner, het hoofd van de Duitse delegatie, is het wel duidelijk. „Wie tussen de regels van de Russische presentatie doorleest, ontdekt dat ze domweg niet willen dat de VS en Nieuw-Zeeland beslissen waar zij mogen vissen.”