Column

Ziekenhuisdirecteur in een Maserati, kan dat?

De vraag dringt zich op. Zijn ziekenhuizen de nieuwe woningcorporaties?

De corporaties die burgers met weinig geld moeten huisvesten, zijn – na hun financiële verzelfstandiging bijna twintig jaar geleden – dusdanig ontspoord (fraude, miskopen, geldverspilling, excessieve topbeloningen) dat zelfs hun koepelorganisatie Aedes onlangs excuses heeft aangeboden.

Bij ziekenhuizen stapelen vergelijkbare voorbeelden zich op. Bij de rechter wordt gevochten om de macht bij het Slotervaart ziekenhuis in Amsterdam. De accountant waarschuwt voor de continuïteit. Deze krant berichtte over onder meer de betaling van 68 verkeersboetes van voormalig bestuursvoorzitter Aysel Erbudak door het ziekenhuis. Het deed denken aan die corporatiedirecteur die in een Maserati reed.

Ander voorbeeld. Het Financieele Dagblad gaf recentelijk details over een vastgelopen automatiseringsproject bij het Erasmus Medisch Centrum, het grootste Nederlandse ziekenhuis. Falende automatisering ontregelt de financiële informatie. Dat is een veeg teken: organisaties die in het duister tasten, ontdekken tegenslagen te laat en maken de schade alleen maar groter.

Ziekenhuizen die financieel in een maalstroom komen, zijn gevaarlijk. Eind juni ging het Ruwaard van Putten Ziekenhuis (Spijkenisse) failliet. Het werd prompt afgeslankt voortgezet door drie regionale ziekenhuizen. Van de werknemers verliezen er zeker 137 hun baan; dat is een op de zes. Vorige week is het LangeLand Ziekenhuis (Zoetermeer) gered door kapitaal van specialisten, personeel, zorgconglomeraat Vierstroom en een grote klant.

Het faillissement van het Ruwaard van Putten Ziekenhuis zal ervoor zorgen dat andere ziekenhuizen bij banken meer betalen. Het risico van wanbetaling is opeens realiteit. Zorg wordt duurder. Banken zijn de belangrijkste langetermijnfinanciers van ziekenhuizen. Zij zullen investerings- en nieuwbouwplannen strikter beoordelen. Hun aansporingen tot efficiënter werken of fusies worden dwingender.

De redding van het LangeLand Ziekenhuis kan een blauwdruk blijken. Van overleven. De meest opmerkelijke rol spelen de regionale zorginstelling Vierstroom en schoonmaak- en dienstverleningsbedrijf Vebego. Beide zijn bang een grote klant te verliezen. Met Vebego, dat indirect een lening van 3 miljoen euro geeft, heeft het ziekenhuis meerdere samenwerkingsrelaties. Vierstroom schrijft in zijn jaarverslag 2012 over de precaire positie van het ziekenhuis: „Een bedreiging vormt evenwel de ontwikkeling in het naastgelegen LangeLand Ziekenhuis die immers een belangrijke toeleverancier is van cliënten.”

Vierstroom (1.738 voltijdbanen eind 2012) steekt 6 miljoen in het ziekenhuis (749 voltijdbanen eind 2011). Dat oogt als een financieel waagstuk, zeker nu minister Schippers (Volksgezondheid, VVD) de uitgavengroei in de zorg bijna tot stilstand brengt. De laatste gepubliceerde jaarrekening van het LangeLand is van 2011 en laat nog maar 5 miljoen euro eigen vermogen zien. Het leed na het elimineren van incidentele baten en lasten tussen 2008 en 2011 elk jaar verlies, blijkt uit het verslag.

Voor Vierstroom vertegenwoordigt de investering van 6 miljoen ruim een kwart van het eigen vermogen. De vervlechting stelt hoge eisen aan het financiële bestuur en de raad van toezicht. Vierstroom hoeft geen Vestia te worden, de corporatie die met financiële hocus pocus gered moest worden om een implosie van de sector te voorkomen. Maar het is verbazingwekkend dat op deze intensivering van de financiële en bestuurlijke complexiteit in de gezondheidszorg geen publiek toezicht is.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.