Opkopen die ramen, ze netjes verhuren: en klaar

Utrecht wil alle ramen voor prostitutie sluiten. Donderdag moet er een oplossing zijn. Waarom kunnen de vrouwen niet zélf hun ramen huren?

Het is eind jaren 90 als de gemeente Amsterdam op een huizenveiling zeven panden op de Wallen opkoopt. Er zijn sterke aanwijzingen dat foute figuren de panden willen kopen, en dat wil de gemeente niet. Freek Salm, destijds als ‘Wallenmanager’ verantwoordelijk voor het prostitutiegebied, bedenkt een plan. Hij wil dat een woningbouwvereniging in samenspraak met de gemeente de panden gaat verhuren aan een stichting van prostituees. Prostitutie, mogelijk gemaakt door de gemeente dus. Een baanbrekend plan, waar een tijdlang aan gewerkt wordt.

Dan lekt het idee uit. Er ontstaat wereldwijde mediaophef. De Amsterdamse burgemeester Patijn wordt om commentaar gevraagd door CNN. Gaat Amsterdam bordelen uitbaten? Salm, nu: „Dat idee was een paar bruggen te ver. Bordeelbezoek was toen nog illegaal en Amsterdam kon natuurlijk geen illegaliteit faciliteren. De panden zijn uiteindelijk omgebouwd tot woningen en een café.”

Vijftien jaar later is er veel veranderd in de prostitutiesector. In 2000 werd prostitutie uit de illegaliteit gehaald. En het plan van Salm is weer actueel. De gemeente Utrecht maakte vorige week bekend alle ‘ramen’ in de stad te gaan sluiten wegens „signalen van mensenhandel”. 98 prostitutieramen aan het Zandpad en 17 ramen in het centrum moeten dicht. Ruim driehonderd vrouwen verliezen hun baan. Ze zijn bang in de illegaliteit te belanden. Deze week kwamen de vrouwen met een voorstel: de gemeente moet de ramen opkopen en zelf verhuren. Burgemeester Wolfsen (PvdA): „Dat gaan we niet doen.”

Een gemeente kan zich volgens Wolfsen niet zo mengen in de prostitutiesector. Hij is niet tegen raamprostitutie, maar dan wel met „een schone exploitant”. De gemeente heeft een aanvraag van een nieuwe exploitant al in behandeling. De procedure kan nog een tijdje duren.

De vrouwen willen weten waarom de gemeente de ramen niet wil verhuren. Ze leende een paar jaar geleden toch ook miljoenen aan de stadionbouwer van FC Utrecht? Wolfsen: „Als we zelf exploiteren, kunnen we onze controlerende taak niet meer goed uitvoeren. En stel dat er toch mensenhandel plaatsvindt, dan heeft de gemeente dat gefaciliteerd. Dat kan niet.”

De prostituees zijn teleurgesteld. Wil Post, die de vrouwen juridisch bijstaat, had op meer medewerking gehoopt. Probleem is dat er een lastige constructie dreigt te ontstaan. Wegra, de huidige exploitant waarvan de vergunning wordt ingetrokken, blijft eigenaar van de boten. De nieuwe exploitant moet de boten huren van Wegra, en ze dan weer verhuren aan de vrouwen. Post: „Dan huren de vrouwen indirect alsnog van de exploitant die de gemeente verdenkt van mensenhandel.”

Freek Salm – hij was Wallenmanager van 1997 tot 2001 en werd later door Rotterdam aangesteld om de tippelzone aan de Keileweg te hervormen – ziet niets in die constructie. „Vragen om moeilijkheden.” Salm wijst op het Amsterdamse model. De stad begon in 2007 met Project 1012, naar de postcode van de Wallen. Dubieuze panden op de Wallen werden aangekocht door een woningbouwvereniging waar de gemeente vertrouwen in had. De gemeente wijzigde het bestemmingsplan. Geen prostitutie of ‘criminogene bestemming’ meer, maar bijvoorbeeld een supermarkt. Het werkte, hoewel onlangs bleek dat het geld van de projectontwikkelaars op is. Er is 70 miljoen euro geïnvesteerd, maar door het geldgebrek ziet de gemeente ‘foute ondernemers’ terugkeren op de Wallen.

Toch is dit voor Utrecht volgens Salm dé oplossing. Het prostitutiegebied bestaat, in tegenstelling tot de Wallen, maar uit twee straten. Salm: „Laat een betrouwbare partij het kopen en verhuur het dan aan een coöperatie van prostituees. Dan ben je klaar.” Burgemeester Wolfsen noemt het idee „ideaal”, maar wijst erop dat Wegra, ook al is het beticht van mensenhandel, niet zomaar uit te kopen is. Een boot met prostitutievergunning is bovendien goud waard. Wolfsen: „We mikken op een nieuwe exploitant.”

Volgende week donderdag moeten de vrouwen hun ramen verlaten. Salm herinnert zich de sluiting van tippelzone Keileweg, 2005 in Rotterdam. Salm: „Veel vrouwen gingen na de sluiting in drugspanden werken. Je moet als gemeente echt oppassen als je een tippelzone of ramen sluit.”