Hoe schuldig is die ‘cazzo’ (lul)? Proces Costa Concordia eindelijk begonnen

Francesco Schettino (rechts) in de rechtbank vlak voor het proces tegen hem vandaag begint. Foto AFP / Tiziana Fabi

In het Italiaanse stadje Grosseto begon vanochtend de rechtszaak tegen Francesco Schettino, de kapitein van de vorig jaar verongelukte cruiseschip Costa Concordia. De ramp, die aan 32 mensen het leven kostte, is nog altijd in het nieuws wegens de moeizame berging van het scheepswrak en de schadevergoedingen voor de passagiers.

Eigenlijk had het proces op 9 juli moeten beginnen, maar de rechter ging onmiddellijk na de opening van het proces tot uitstel over vanwege een nationale staking van juristen. Vanwege de grote belangstelling voor de zaak is besloten het proces niet te houden in de rechtbank, maar in het plaatselijke theater dat speciaal hiervoor verbouwd is en nu plaats biedt aan duizend mensen.

Waar wordt de kapitein van beschuldigd?

De 52-jarige kapitein wordt verdacht van doodslag, van het veroorzaken van een scheepsramp en van het verlaten van de zinkende Costa Concordia voordat alle 3.200 passagiers en duizend bemanningsleden waren geëvacueerd. Schettino kan twintig jaar gevangenisstraf krijgen.

Volgens justitie liet Schettino de Costa Concordia veel te dicht langs de kust van het Toscaanse eilandje Giglio varen, waardoor het schip op het rif vastliep, de romp openscheurde over een lengte van zeventig meter en het schip slagzij maakte. De kapitein zegt dat de kaart aangaf dat hij in diep water voer.

Ook beweert hij juist door zijn briljante stuurmanskunsten duizenden levens te hebben gered. Later bleek dat de kapitein als een van de eersten in de reddingsboot zat. Terwijl ‘de tempel van vertier op zee’ zonk, zat de kapitein al hoog en droog om vanaf de wal zogenaamd de evacuatie te coördineren.

Uit een opname tussen hem en de kustwacht bleek dat de laatste ontzettende moeite had om hem ertoe te bewegen weer terug aan boord te gaan om de evacuatie te leiden.

‘Vada a bordo, cazzo’, ga aan boord lul, is een begrip geworden.

Er zijn tal van fouten gemaakt door Schettino, maar ook door andere bemanningsleden schrijft NRC-redacteur Marc Leijendekker vandaag in nrc.next:

Opvarenden hebben verteld hoe Schettino meer aandacht had voor een blonde Moldavische schone dan voor de koers van het schip. Onderzoekers voor justitie hebben vastgesteld dat de communicatie tussen Schettino en zijn Indonesische stuurman veel te wensen overliet. De stuurman en drie andere officieren van de bemanning hebben in ruil voor een schuldbekentenis een akkoord weten te sluiten met justitie. Ook de crisismanager van Costa Cruises, de eigenaar van het schip, die de ernst van de situatie veel te laat heeft onderkend, heeft een deal gekregen.

Costa Cruises zei vorig jaar na de ramp al meteen dat Schettino fouten had gemaakt en ontsloeg hem in juli, iets wat hij aanvecht.

De Moldavische schone Domnica Cemortan in de rechtbank vandaag. Zij zou op het moment van de aanvaring bij de kapitein zijn geweest. Foto Reuters / Giampiero Sposito

Hoe staat het met de berging van het cruiseschip?

Het 290 meter lange schip ligt ondertussen nog steeds te wachten tot het voorgoed kan worden geborgen. De afgelopen achttien maanden is er veel voorbereidend werk gedaan voor de berging door het Amerikaanse bedrijf Titan Salvage en het Italiaanse Micoperi. Ruim twee derde van het project zou nu klaar zijn. Meer dan vierhonderd experts uit de hele wereld, waaronder Nederlanders, bemoeien zich met de gigaklus. De bergingskosten zullen uitkomen op zeker 500 miljoen euro, veel meer dan gepland.

De bedoeling is dat het schip eerst rechtop wordt getrokken. Aan de naar boven gerichte kant van het schip worden hiertoe vijftien met water gevulde tanks bevestigd. Onder het schip worden luchtkussens opgeblazen. Met behulp van het gewicht van de watertanks en de trekkracht van stalen kabels op het schip moet het omhoog worden gelicht. Daarna wordt het naar de haven gesleept om daar ontmanteld te worden.

http://youtu.be/8bv6nNXMGs4

Het is een zeer delicate klus. Franco Gabrielli, die namens de overheid toezicht houdt op de operatie, is er zeer beducht op dat het schip niet zal breken en het natuurgebied zal vervuilen. De berging moet in principe voor september worden afgerond, ook in verband met het weer, maar dat is geen heilige deadline, zei hij tegen persbureau AFP:

“Als we ons niet omgeven van een aantal waarborgen, zal het schip blijven waar het is tot volgend jaar, wanneer de weersomstandigheden ideaal zijn om de operatie weer op een volledig veilige manier op te bouwen.”

Verder uitstel, eerst zou de klus vorig jaar al geklaard zijn en vervolgens dit voorjaar, zal de 1.400 bewoners van het eiland een doorn in het oog zijn. Zij zijn de aanblik van het schip, dat omgeven wordt door enorme kranen, zes platforms en een drijvend hotel voor duikers, onderhand ook wel een beetje zat. Volgens burgemeester Sergio Ortelli heeft “het geduld van de mensen zijn grenzen” en zijn ze ook het massale ramptoerisme beu.

http://youtu.be/OAFNGJMzV1M

Hebben de opvarenden schadevergoeding gekregen?

Zo’n duizend mensen zullen in het proces een getuigenis afleggen. Velen van hen waren passagier op het noodlottige cruiseschip. De meeste mensen die niet gewond zijn geraakt en geen familie of dierbaren hebben verloren, gingen vorig jaar in op het aanbod van Costa Cruises van een schadevergoeding van 11.000 euro. De reder heeft zelf met de Italiaanse overheid de zaak geschikt voor een miljoen euro.

Het merendeel van de 42 Nederlanders die aan boord zaten van het rampschip, heeft inmiddels ook een schadevergoeding ontvangen van de rederij, meldt persbureau ANP. Al deze dossiers zijn inmiddels afgewikkeld volgens de advocaten die hen vertegenwoordigden. Van de andere tien Nederlanders die aan boord waren, is niet bekend hoe zij de zaak hebben afgehandeld.

Bekijk hier fragmenten van een documentaire van National Geographic over de ramp: