En zo zag het er toen uit, volgens je app

App // Stadshistory Met je telefoon het verleden van een stad bekijken Het kan vanaf nu in Amsterdam met de app History2Go Niet alleen de toeristische trekpleisters, ook juist het onverwachte of zelfs duistere verleden

Je staat met je smartphone in je hand op het Centraal Station van Amsterdam. Je ziet reizigers door elkaar heen lopen. Toeristen met rolkoffers.

Dat is nu zo.

Eén blik op je smartphone en je ziet een heel ander beeld. Een historische plattegrond. „Het is bijna niet voor te stellen”, klinkt het uit je telefoon, „maar je staat hier midden in de zeventiende-eeuwse haven van Amsterdam.”

Het Centraal Station is een van de zestien ‘stops’ op de nieuwe app History2Go. Hiermee kun je je telefoon de geschiedenis van Amsterdam laten vertellen – ingesproken door Sacha de Boer. Andere steden volgen binnenkort. Het is een beetje zoals een audiotour in het museum, maar dan dwars door de stad. De app is sinds deze maand op de markt in zowel het Engels als Nederlands.

De route, die je in willekeurige volgorde kunt lopen, leidt onder meer langs de Dam en de Wallen, maar ook langs minder toeristische plekken zoals het Oost-Indisch Huis en de Kostverlorenvaart. Slechte herinneringen aan de geschiedenisles? Voor ellenlange verhalen hoef je niet te vrezen, een stop duurt hoogstens vijf minuten.

Wat zou het geweldig zijn als je een app kon downloaden die je in vogelvlucht langs de geschiedenis van deze stad leidt, dacht journalist en historicus Sander Heijne toen hij tweeënhalf jaar geleden voor zijn werk een dag in Frankfurt door moest brengen. Het idee liet Heijne niet meer los – hij besloot zo’n app zelf te ontwikkelen. Hij deed zelf het onderzoek, schreef de teksten, zocht er foto’s bij. Alleen het bouwen van de app liet hij aan iemand anders over.

Uniek is het idee voor een geschiedenisapp niet. Steeds meer oude steden verschijnen op de smartphone. In Parijs is vorig jaar een vergelijkbare app gelanceerd, Berlijn heeft er ook een. En in eigen land heeft het Amsterdam Museum een eigen app, kun je in Den Haag met behulp van je smartphone een fietsroute maken langs historische plekken en bestaat voor Rotterdam een app over architectuur.

De nieuwste app over Amsterdam is geen standaard toeristengids, zegt Heijne. „Ik wilde een app maken die interessant is voor iedereen die van geschiedenis houdt.” Zo voert de tocht langs het Johnny Jordaanplein, waar de historie van het Amsterdamse levenslied voorbij komt, en het armoedige leven in de voormalige arbeiderswijk de Jordaan. Wellicht geen informatie waar de gemiddelde toerist op zit te wachten. De app is dan ook een combinatie tussen de geschiedenis van toeristische hoogtepunten, zoals de grachtengordel en het Rembrandthuis, en minder bekende geschiedenisverhalen zoals die van het Ajaxbalkon.

Opvallend genoeg wordt Amsterdams bekendste trekpleister overgeslagen. De digitale route loopt niet langs het Anne Frankhuis, maar wel over het Jonas Daniël Meijerplein, waar de eerste razzia’s plaatsvonden. „Het verhaal van Anne Frank kent iedereen nu wel”, verklaart Heijne. „Ik wil ook Amsterdammers verrassen.”

In een geschiedenis van Amsterdam mag een verhaal over de eerste coffeeshop natuurlijk niet ontbreken. Wat blijkt? De eerste was niet The Bulldog aan de Oudezijds Voorburgwal, maar poptempel Paradiso. Daar is de basis gelegd voor het huidige Amsterdamse softdrugsbeleid. Het voormalige kerkgebouw werd in 1968 omgetoverd tot een door de overheid gesubsidieerd ‘Cosmisch Ontspanningscentrum’ waar de jeugd met muziek en drugs mocht experimenteren. De poptempel had zelfs zijn eigen huisdealer.

Heijne koos vooral voor verhalen die de geest van de stad weergeven. „Amsterdam is een echte handelsstad waar altijd veel vrijheid geheerst heeft”, zegt hij. „Exemplarisch voor die vrijheid vind ik het verhaal van de katholieke schuilkerk Ons’ Lieve Heer op Solder.” Het belastingsysteem in de zeventiende eeuw was zo ingericht dat handelaren die het slim speelden een groot deel van de belastingcenten in eigen zak konden steken. „Jan Hartman, die de schuilkerk in 1664 bouwde, was zo’n slimme zakenman. Geld dat hij eigenlijk had moeten afdragen, stopt hij in de bouw van de kerk. Het protestantse stadsbestuur gedoogde de kerk dus niet alleen, maar droeg ook indirect bij aan de bouw ervan.”

Maar is zestien stops in een stad met een geschiedenis van ruim zevenhonderd jaar niet wat weinig? Heijne: „Natuurlijk ontbreken er op deze app een heleboel geschiedenisverhalen. Maar ik moest kiezen. Het is de bedoeling dat je deze app in een paar uurtjes kunt doen.”

History2Go voor iPhone is voor € 4,50 verkrijgbaar bij de AppStore.