Als baby’s slapende soldaten eerbetoon aan gedode fotograaf

Fotojournalist Tim Hetherington stierf in 2011 in Libië. Museum Foam eert hem met een uitgebreide expositie.

Het zijn net baby’s, die grote stoere jongens. Weerloos liggen ze te slapen, de handen gekruld, de benen opgetrokken, zich niet bewust van het feit dat ze zich op een extreem gevaarlijke plek bevinden. De foto’s zijn te zien op de expositie Infidel, de eerste solotentoonstelling van Tim Hetherington in Nederland.

Op 20 april 2011 werd deze Brits-Amerikaanse oorlogsfotograaf, samen met zijn collega Chris Hondros, gedood door een mortieraanslag in de Libische stad Misrata. Nu, ruim twee jaar later, toont het fotografiemuseum Foam in Amsterdam zowel foto’s als video-opnames uit verschillende fotoseries die Hetherington in de afgelopen jaren heeft gemaakt.

Te zien zijn Infidel, Sleeping Soldiers en Diary, een experimentele film van twintig minuten waarin Hetherington in een opeenvolging van beelden „de westerse realiteit” wilde verbinden met „de verre werelden die we via de media te zien krijgen”. De fotograaf maakte deze film in 2010 om daarmee, zoals hij het formuleerde, „zichzelf te plaatsen na tien jaar verslaggeving”.

Die reflecterende houding typeert Hetherington. Hij stelde vragen over zijn rol als oorlogsfotograaf en probeerde een brede invulling te geven aan zijn vak. Als een van de eersten maakte hij, naast foto’s, ook audio- en video-opnames in de gebieden waar hij werkte. Veel van zijn werk draaide om conflicten in Afrika – in het bijzonder in Liberia waarover hij in 2004 de documentaire Liberia: an Uncivil War maakte – en in het Midden-Oosten. In die gebieden richtte hij zijn camera vaak op details (muurtekeningen over de oorlog in Liberia) en legde de kleine dingen uit het dagelijks leven vast.

Datzelfde deed hij in 2007 en 2008 toen hij samen met de Amerikaanse schrijver Sebastian Junger (The Perfect Storm) een aantal keer afreisde naar Afghanistan. Gedurende een jaar waren de journalisten ingekwartierd bij een groep Amerikaanse soldaten in de Korengal-vallei, een deel van Afghanistan waar de zwaarste gevechten woedden. In dit adelaarsnest werkten ze samen aan Restrepo, een documentaire over het leven van de soldaten. De film werd in 2011 genomineerd voor een Oscar.

Daarnaast fotografeerde Hetherington het gewone soldatenleven dat, afgezien van de gevaarlijke patrouilletochten, voornamelijk bestond uit eten, gewichtheffen, worstelen en, vooral, verveling.

Met het beeld van een Amerikaanse soldaat, die uitgeput tegen een muur leunt na een dag vechten in Afghanistan, won hij in 2008 de World Press Photo-prijs. Die foto, nu levensgroot te zien op de expositie, maakt ook deel uit van het fotoboek Infidel dat Hetherington in 2010 uitbracht. Daarin is ook de serie Sleeping Soldiers opgenomen.

In een interview, een paar maanden voor zijn dood, zei Hetherington hierover in deze krant: „Het gaat mij niet om de explosies en het drama. Het leven van een soldaat in de oorlog gaat voor een groot deel over wachten en nietsdoen. Dat is iets waar veel over is geschreven, denk aan The Naked and the Dead van Norman Mailer. Maar in onze beeldtaal wordt dit deel van de oorlog een stuk minder geaccepteerd.” De uitspraak zegt veel over de fotograaf. Een belezen man die een andere blik op de wereld wilde tonen. Het is zonde dat Hetherington niet meer van zijn visie heeft kunnen delen.

Vrijdag 19 juli presenteren Foam en De Balie een avond over Tim Hetherington. Dan wordt ook de film Which Way is the Frontline from Here. The Life and Time of Tim Hetherington van Sebastian Junger getoond. Aanvang 20.00 uur; www.debalie.nl