Tienduizend liedjes leveren maar 10 dollar op

Radiohead-voorman Thom Yorke is een protest tegen Spotify begonnen. Hij verwijderde twee albums. Vier vragen over de populaire online muziekdienst.

Zanger Thom Yorke van Radiohead. Hier tijdens een optreden met zijn andere band Atoms for Peace, afgelopen weekend op het festival Exit in Servië. Foto Reuters

Zelf noemen ze het een „kleine, betekenisloze opstand”. Maar de rebellie van Radiohead-voorman Thom Yorke en de invloedrijke producer Nigel Godrich tegen muziekdienst Spotify krijgt veel aandacht. Yorke heeft zijn solo-album The Eraser en de plaat Amok van zijn andere band Atoms for Peace uit protest uit de Spotify-database verwijderd. „Vergis je niet. Nieuwe artiesten op #Spotify verdienen niets. Terwijl de aandeelhouders binnenkort wel binnenlopen”, twitterde Yorke. Volgens Godrich „kunnen kleine labels en nieuwe artiesten niet eens het licht betalen”.

1Hoe werkt Spotify?Spotify is een zogeheten streamingdienst die zijn gebruikers toegang biedt tot een online jukebox van meer dan 20 miljoen nummers. Elke dag komen daar 20.000 liedjes bij. Gebruikers downloaden de muziek niet op hun computer of mobiele telefoon, maar beluisteren de nummers via internet vanaf de Spotify-servers.

2Hoe verdient Spotify zijn geld?Spotify heeft 24 miljoen gebruikers in 28 landen. Zes miljoen van hen hebben een betaald abonnement van vijf of tien euro per maand. De andere 18 miljoen miljoen gebruikers luisteren gratis en krijgen tussen de nummers door reclame te horen. Die advertentie-inkomsten zijn een belangrijke bron van inkomsten voor het van oorsprong Zweedse bedrijf. Toch maakte de muziekdienst nooit winst: in 2011 leed het bedrijf een verlies van 59 miljoen euro. Sinds Spotify werd opgericht in 2008 keerde het wel 500 miljoen euro uit aan de aandeelhouders, dit jaar komt daar volgens Spotify nog eens 500 miljoen euro bij. Yorke en Godrich winden zich erover op dat aandeelhouders (waaronder grote platenmaatschappijen als Universal) wel geld verdienen aan Spotify, maar muzikanten nog (te) weinig.

3Wat verdienen muzikanten dan aan de muziekdienst?Daar doet Spotify geen mededelingen over. Er bestaan wel analyses online: die verschillen van 1 tot 4 dollarcent per keer dat een nummer wordt afgespeeld. Spotify laat in een reactie weten dat het 70 cent van iedere dollar die het bedrijf verdient uitbetaalt aan platenmaatschappijen. Wat artiesten vervolgens opstrijken van dit bedrag, verschilt per label en per groep. Volgens media- en technologie-expert Denis Doeland krijgen muzikanten ongeveer de helft. Yorke en Godrich staan echter niet alleen in hun protest. Leden van de Amerikaanse band Grizzly Bear tweetten vorig jaar dat zij het schamele bedrag van 10 dollar (7,65 euro) ontvingen toen er tienduizend nummers waren afgespeeld. Folk-zangeres Erin McKeown zei minder dan een halve cent per afgespeeld nummer te krijgen. In een reactie wijst Spotify er fijntjes op dat de albums van Yorke nog altijd YouTube te beluisteren zijn, „een platform waarvan sommigen zeggen dat het veel slechter betaalt dan Spotify”.

4Heeft Spotify concurrenten?Jazeker. Het aantal streamingdiensten blijft toenemen. Naast Spotify, dat in 2010 beschikbaar werd voor Nederlandse consumenten, is er de populaire dienst Deezer. Apple heeft sinds kort iTunes Radio en ook Google komt met een eigen streamingdienst. In de media wordt gesproken van een „streaming revolutie” en „een ommekeer” sinds de opkomst van internet het verdienmodel van de muziekindustrie aan het wankelen bracht. Wereldwijd stegen de inkomsten uit muziekverkopen vorig jaar voor het eerst in veertien jaar. Van die omzetstijging van 0,3 procent – ongeveer 150 miljoen euro – komt 30 procent voor rekening van online muziekdiensten als Spotify. Een kleine platenmaatschappij als het Nederlandse Excelsior haalt 10 procent van zijn inkomsten uit Spotify.