En, zijn gamers nu ook echt speelser?

Organisatieonderzoek // Etnograaf Harald Warmelink van de TU Delft deed drie jaar lang studie naar ‘speelse organisaties’ Zijn methode was onconventioneel Hij deed zijn onderzoek al gamend, in de virtuele ruimtewereld EVE Online

Harald Warmelink (1982) doet etnografisch onderzoek. Drie jaar werkte hij bij een bedrijf in virtuele grondstoffen, interplanetaire logistiek en financiële dienstverlening in het spel EVE Online, een massively multiplayer online game. Dagelijks loggen daar tienduizenden spelers op in.

De echte naam van zijn ‘bedrijf’ noemt hij niet. In het proefschrift waarop hij deze maand promoveerde aan de TU Delft staat een pseudoniem: ‘Major’. Warmelink: „In EVE Online is ‘Major’ heel bekend en ik geef veel inzicht in het bedrijf. Ik heb beloofd de naam geheim te houden.”

Waarom zo geheimzinnig?

„EVE Online is een virtueel universum, met planetenstelsels waarin je grondstoffen kunt winnen uit asteroïden. Daarvan kun je ruimteschepen bouwen, of je kunt ze vervoeren en verkopen op een markt.

„Onderweg kun je aangevallen of bestolen worden. Je doet er goed aan om samen te werken: de één wint grondstoffen, de ander verkoopt ze, weer anderen verdedigen je.

„Spelers werken samen in corporations, die vaak weer allerlei allianties aangaan. Toch zijn er diefstallen, infiltraties, gevechten, soms hele veldslagen. Er is bijna niets wat niet mag in die harde, kapitalistische wereld. Dat wekt een gevoel van geheimhouding in de hand. Vertrouwen is in het spel extreem belangrijk. Toen ik na een poosje tegen mijn collega’s zei dat ik onderzoeker was, vonden ze dat interessant, maar vooral wilden ze dat ik hun naam niet zou noemen.”

Hoe kom je hierin terecht ?

„Ik ben gepromoveerd als organisatiewetenschapper. Ik ben van origine geesteswetenschapper en gamer. Ik ben geïnteresseerd in de culturele impact van gamen. Je hoort vaak over de gamegeneratie, die ook hun professionele leven als game wil inrichten. Zoals bij Google, met een organisatiecultuur die je ‘speels’ kunt noemen: weinig hiërarchie, een informele cultuur, nadruk op zelfontplooiing, creativiteit en inspelen op nieuwigheden. En op lol maken.

„Mijn idee was om te kijken of gemeenschappen van gamers zich ook speels organiseren, en of gamers met echte werkervaring die twee werelden met elkaar in verband brengen. Ik heb me gewoon aangemeld bij EVE. In het begin ben je vooral bezig met ontdekken hoe het spel werkt, en het opbouwen van je skills. Ik speelde zo’n vijftien uur per week. Dat is niet extreem veel, ik had er moeite mee om onder werktijd te spelen.”

Hoe kwam je bij ‘Major’ terecht?

„Een assistent bracht me met ze in contact. Met een van de leiders had ik een chatgesprek van twee uur. Dat ging niet over wat voor skills ik had, alleen maar over wat voor type ik was. Konden ze me vertrouwen?

„Dat moet wel, want alle leden van Major kunnen vrij beschikken over alle spullen die in verschillende ruimtestations opgeslagen liggen. Kort daarna is een van onze ruimtestations leeggehaald door een infiltrant. Daarna is een van de oudste allianties vernietigd door infiltranten. Sindsdien is de sfeer nog achterdochtiger geworden.

„Maar Major was wel een gezellige club mensen. Als je niet speelt, zit je wel op het chatkanaal. Sommigen ontmoetten elkaar ook offline. Drie mensen kende ik uiteindelijk persoonlijk ook vrij goed, al is het contact nu weer verwaterd.”

Is het een speelse organisatie?

„Ja. Je wordt erg vrijgelaten in wat voor werk je doet. Er waren klussen als logistiek of patrouillelopen, een soort corvee, maar dat deed je op eigen initiatief. Ook toen ik verder in de bezigheden betrokken werd, kreeg ik nooit iets opgedragen. Je wordt wel aangemoedigd om mee te denken. Er zijn leiders, maar die geven geen bevelen of straffen.

„Ik was vooral bezig met productie, logistiek en een beetje verkoop. Op een paar space stations zette ik dan productielijnen op voor verschillende onderdelen, op grond van spreadsheets met marktinformatie en grondstoffen. En dan moest je voor vervoer zorgen.”

Dat klinkt als een kantoorbaan!

„Haha. Maar je kon er toch wel creativiteit en lol inleggen, hoor.”

En, werkt iedereen binnenkort ‘speels’?

„Nou, dat blijkt wel mee te vallen. Ten eerste zijn veel gameorganisaties helemaal niet speels. In World of Warcraft bijvoorbeeld worden vaak mensen gezocht om een bepaald monster te verslaan. Daarvoor kun je je aanmelden, maar dan is er geen enkele ruimte voor eigen inbreng. En veel gamers vinden dat prima.

„En andersom hoeven gamers hun echte werk ook lang niet altijd speels te doen. Er was bijvoorbeeld een gamer die strak omlijnd, juridisch werk deed. Die zei: ‘Ik verwacht in mijn werk geen speelse organisatie, dat doe ik wel online’.”