De 'belastingminister' moet uitleg geven

Een lijst met mogelijke belastingfraudeurs verdween in de la van de Griekse ex-minister Papaconstantinou. Hij moet uitleggen waarom.

Athene. - Een lid van de parlementaire onderzoekscommissie sloeg zo hard op tafel dat hij zijn vinger brak. Journalisten konden dankzij lekken vrijwel live verslag doen van wat er achter de gesloten deuren gebeurde. De dertien leden maakten zoveel ruzie dat ze ten slotte met vijf eindrapporten kwamen.

En toch stemde het Griekse parlement op grond van die rapporten gisteren voor vervolging van ex-minister van Financiën George Papaconstantinou. Hij moet voor een speciale rechtbank uitleggen hoe het kon dat een lijst van Grieken met een Zwitserse bankrekening, afkomstig van de toenmalige Franse minister Christine Lagarde, twee jaar lang niet gebruikt was om belastingontduiking aan te pakken.

Journalist Kostas Vaxevanis heeft er weinig vertrouwen in, vertelt hij. In oktober 2012 drukte hij de lijst met 2.059 namen (rekeninghouders bij het Zwitserse filiaal van de Britse HSBC bank) af in zijn blad Hot Doc en werd direct vervolgd wegens het schenden van de privacy. „Deze commissie is niet meer dan een onderdeel van de doofpot”, zegt hij.

Papaconstantinou zelf noemt het „geschift om een politiek orgaan als het parlement de rol van onafhankelijk aanklager te geven. Dat zijn ze niet, ze vertegenwoordigen partijstandpunten.” Hij weigerde dan ook voor de commissie te verschijnen.

Papaconstantinou was nog maar net minister toen hij in september 2010 een cd-rom kreeg met de namenlijst. Hij maakte een kopie op een usb-stick. De originele cd-rom is onvindbaar. Ook toenmalig vicepremier Evangelos Venizelos, inmiddels opvolger van Papaconstantinou als minister van Financiën, ontving een kopie van de lijst, die hij thuis in een bureaula bewaarde. Met de belastingdienst werd de lijst besproken, maar er gebeurde niets.

Na de onthulling van de lijst door Vaxevanis bleken vier namen van de originele lijst verdwenen. Twee familieleden van Papaconstantinou en hun echtgenoten. De minister ontkende er iets mee te maken te hebben. Hij vermoedt dat hij in een val is gelopen, die was opgezet door politieke tegenstanders of door mensen binnen de belastingdienst die tegen de hervormingen zijn die hij heeft ingezet.

„Ik ben de icoon van de bezuinigingen”, zegt hij bij hem thuis in Athene. „‘Daar heb je die kerel die in onze salarissen en pensioenen sneed, terwijl hij die lijst had. Als hij die nou maar gewoon gebruikt had’.” Dat verwijt noemt hij hypocriet. „Het politieke systeem is wanhopig en probeert zichzelf van zijn zonden te vrijwaren door iemand te offeren.”

Journalist Vaxevanis zegt dat alles is gedaan om te voorkomen dat het werk van de commissie tot een regeringscrisis zou leiden. Vicepremier Venizelos moest kost wat kost uit de wind worden gehouden, want hij is cruciaal voor de stabiliteit van de regering.

Zelf werd hij zes uur lang als getuige gehoord. „Ze bleven maar irrelevante dingen vragen. Niet wat ons onderzoek aantoonde, maar waarom in buitenlandse media artikelen staan over een grote cover up van corruptie in Griekenland en waarom ik heb onthuld dat familieleden van hem op de lijst stonden.”

Papaconstantinou zegt zich erop te verheugen dat hij zich kan verdedigen voor juristen in plaats van politici. „Omdat de commissie geen direct bewijs heeft, construeert ze. Ze zegt: hij kan het gedaan hebben en hij heeft een motief. Dat is waar. Maar dat geldt niet alleen voor mij.”