Britse dochters riskeren familieruzie voor adellijke titel

Als William en Kate dezer dagen een meisje krijgen, wordt ze door een recente wetswijziging hoe dan ook koningin. Bij de adel krijgt de eerstgeboren jongen nog voorrang.

Journaliste Victoria Lambert begon de campagne. Ze schrijft vaak over vrouwenemancipatie en werd door The Daily Telegraph gevraagd om een opinieartikel. De regering-Cameron had toen net, horende dat Kate zwanger was, enthousiast bepaald dat het eerste kind van prins William hoe dan ook koning zou worden. Een prinsesje zou niet langer worden overgeslagen bij de opvolging van de troon zodra er een jongen geboren zou worden.

Maar Lambert is ook hertogin van Clancarty en heeft „verschillende andere titels”, onder andere die van markiezin van Heusden, een van de twee Nederlandse adellijke titels die zijn verleend aan niet-Nederlandse families. En de wetswijziging voor de monarchie maakte, zo vertelt ze, pijnlijk duidelijk dat er nog een ander bolwerk is „waar vrouwen volgens de wet achtergesteld zijn bij mannen”: de adel.

„Als de dochter van de Cambridges haar vaders titel en landgoederen kan erven, hoe kunnen we dit recht andere vrouwen ontzeggen?” schreef ze. En voorzichtig begon een klein groepje hertogen, graven en baronnen – en hun dochters – zich te roeren. Onderling, via sociale media, en heel soms in de krant.

Amanda Murray, de oudste van de acht dochters van de baron van Braybrooke, sprak zich bijvoorbeeld uit. Haar 80-jarige vader kan het bijna 2.500 hectare metend landgoed, Audley End in Essex, niet meer runnen, dus doet zij dat. Maar als hij sterft, gaan de titel en het land, op zijn Downton Abbey’s, naar een verre neef. „Alleen omdat ik geen jongen ben”, zei ze tegen The Sunday Times. En de graaf van Balfour – vier dochters – vroeg zich hardop af: „Waarom kan de oudste dochter niet erven als er geen zoon is?”

Het gaat Lady Clancarty „om het principe”, vertelt ze. De Clancarty’s hebben een kasteel noch een landgoed. „Alles wat we hebben zijn de titels. Als die verloren gaan zal ik geen traan laten. Maar waarom zou Rowena, mijn dochter, de laatste Lady le Poer Trench moeten zijn omdat er geen mannelijke opvolgers zijn?”

En Lady Liza Campbell, mede-campagnevoerder, zegt: „Misschien raakt dit slechts twintigduizend mensen. Maar ook adellijke vrouwen verdienen gelijkheid. Ze zijn goed opgeleid en net zo bekwaam als mannen om het landgoed te runnen en het hoofd van de familie te zijn. Zie de koningin.”

Campbell, tweede dochter van de graaf van Cawdor, schreef „al jaren geleden” eens een artikel over vrouwendiscriminatie binnen de adel. Toen viel het „in een vijver van onverschilligheid”. Het verschil nu, zegt ze, is dat „Kate’s zwangerschap de aandacht vestigde op de status quo”.

Ook Lord Lucas of Crudwell and Dingwall reageerde. In het Hogerhuis diende hij een wetsvoorstel in, dat in de herfst een tweede lezing krijgt. Onder de Equalities (Titles) Bill zouden eerstgeboren adellijke dochters de titel van hun vader kunnen erven, inclusief „alle bijbehorende rechten en belangen”. Lord Lucas heeft een zoon (en een dochter), maar zegt: „Ik geloof in gelijkheid tussen de seksen.” En: „Nu de koningin het voortouw heeft genomen, kunnen wij volgen.”

De invoering, vertelt hij, zou „vrijwillig” zijn: „Alleen als families het er mee eens zijn”. Bovendien zou het mogelijk zijn om een generatie over te slaan. „ Mijn zoon is 25, hij moet kunnen erven, en niet plotseling door zijn zus worden weggeduwd. Dit is voor de toekomst van zijn kinderen.” Dat het bijeffect is dat de adel daardoor minder snel uitsterft, „is niet het belangrijkste doel.”

Lang niet iedereen is overtuigd door het voorstel van Lord Lucas. De regering liet weten „geen plannen” te hebben voor een wetswijziging. „Veranderingen in de opvolging voor de troon kunnen worden ingevoerd zonder enige verandering in de rechtmatige verwachting van diegenen die in lijn voor troonsopvolging zijn”, zei een woordvoerder. Verandering van de adellijke opvolgingswet zou aanzienlijk „gecompliceerder” zijn.

De online petitie ter ondersteuning van Lord Lucas werd slechts door 258 mensen ondertekend, een open brief aan de regering door 200 man. Hij haalt er zijn schouders over op: „We zijn een conservatief troepje, conservatief met een kleine c. We houden ervan als de dingen blijven zoals ze waren.”

„Zelfs nu nog zijn er families die oprecht vinden dat de stamboom alleen in mannelijke lijn loopt. Het is voor sommigen heel moeilijk zich voor te stellen dat bloed ook door vrouwelijke aderen stroomt”, signaleert Lady Campbell.

En er is nog een reden voor de terughoudendheid, vertelt ze: geen dochter wil een familieruzie veroorzaken door het eerstgeboorterecht in het openbaar te claimen. Het schrikbeeld is de ruzie tussen de vijf dochters en zoon van wijlen Lord Lambton om een miljoenenerfenis, die voor de Italiaanse rechter wordt uitgevochten. Lady Campbell zegt: „Ik ben de tweede dochter. Ik heb er geen enkel persoonlijk belang bij, daarom is het voor mij gemakkelijk hier hardop over te spreken. Bij een oudste dochter wordt al snel gezegd ‘de druiven zijn zuur’.”

Dat denkt ook Lady Clancarty: Men is bang een broer, neef of vader pijn te doen.” En, zegt ze, voor veel mensen is dit geen kwestie: „Sommigen vinden dat de adel niet zou moeten bestaan. Maar de aristocratie is niet meer het centrum van de macht. En als je de monarchie behoudt, dan ook de adel.”

„Als je het idee van erfelijke titels verwerpt en de adel wilt afschaffen, prima”, zegt ook Lady Campbell. „Maar tot die tijd, moet het eerlijk zijn.” En Lady Clancarty zegt: „Er kan niet één wet voor de monarchie bestaan en een andere voor de rest.”