Trouw aan de bobbel in de kontzak

Mannen voelen een hechte band met hun portemonnee. Die is de stille getuige van zijn vele avonturen. Een kleine geschiedenis van de man en zijn buidel.

Foto Istock

Vrouwen en hun handtas – als man zal ik de relatie tussen die twee wel nooit begrijpen. Waarom zo veel meezeulen? Mijn ervaring is dat ze meer dan de helft van de inhoud onnodig met zich meedragen en dat dat slechts dient als ballast om het gebruik van een handtas te rechtvaardigen.

Mannen bewegen zich lichter door het leven. Het enige voorwerp dat ons in het dragen helpt, is de portemonnee. Een tas laat ik als het even kan gewoon thuis. Om enige verontwaardiging voor te zijn, ja, ik stop af een toe een zonnebril of camera in de tas van mijn vriendin. Waarvoor duizendmaal dank. Maar ik maak enkel gebruik van de situatie, omdat mijn vriendin toch altijd een van haar vele tassen meeneemt.

Ook de man heeft, als het gaat om zijn portemonnee, zo z’n eigenaardigheden. Zo bouwen we er in de loop der jaren een hechte band mee op. De portemonnee is een stille getuige van talloze avonturen: tot de laatste cent leeg geschraapt op wilde avonden; routineus tevoorschijn gehaald bij eerste dates; op verre vakanties als een vertrouwde omgeving om vreemde bankbiljetten in te stoppen.

Mannen verzamelen van alles, maar geen portemonnees. Ooit een man ’s ochtends zien dubben welke portemonnee vandaag weer eens te gebruiken? Over het algemeen is het een herenmodel van zwart leer, een of twee keer uitklapbaar en net iets langer dan breed. Steeds vaker ontbreekt een vakje voor muntgeld. Dat gaat los in de broekzak.

Het merendeel van de mannen draagt zijn portemonnee in de kontzak. Een werkplekadviseur die mij ooit tips gaf om rsi te voorkomen, vertelde dat rugpijn bij mannen vaak komt doordat ze op hun portemonnee zitten, met scheve onderrug als gevolg.

Dan heb je ook nog de portefeuille, maar die zie je tegenwoordig steeds minder. De portefeuille is iets groter en langwerpiger en past goed in een binnenzak van een colbert. Voor de broekzak is de portefeuille te groot. Hij is dan ook voor documenten die niet in de portemonnee passen – denk aan het rijbewijs. Maar sinds enkele jaren is het roze papiertje van plastic, met het formaat van een creditcard. Dit heeft al menig man doen overstappen naar de portemonnee.

Zo is het vaak gegaan met het voorwerp waarin wij ons geld bewaren: form follows function. Lange tijd bepaalden munten het betalingsverkeer. Geld werd bewaard in buidels die aan gordels hingen. Sommige kooplieden hadden zelfs sierlijk bewerkte tassen met verschillende vakjes voor het muntgeld. Er was eigenlijk weinig verschil tussen een tas of buidel.

Tot de zeventiende eeuw kende mannenkledij geen binnenzak. Toen deze in de kleding verscheen, had dit direct zijn weerslag op de buidel. Deze werd kleiner en handzamer, zodat de buidel ook in een jasje of vest gedragen kon worden. Ze zagen eruit als een zakje met een metalen beugel en waren vaak rijkelijk versierd. Zozeer zelfs dat het nu vaak moeilijk te zien is of de toenmalige eigenaar een man of een vrouw was.

In de negentiende eeuw komt, als gevolg van de Franse Revolutie, de pantalon in de mode. Ook dit heeft weer gevolgen voor de buidel. Het ontwerp wordt platter, zodat het in een broekzak past. Het huidige ontwerp van de portemonnee komt op na de Tweede Wereldoorlog als briefgeld een grotere rol krijgt in het dagelijks leven en de creditcard wordt uitgevonden. Het formaat van de vele pasjes die we nu bij ons dragen, stamt af van deze kaart.

Het is nog maar de vraag of de portemonnee toekomst heeft. Betalen via je mobiel raakt steeds meer in opkomst en pasjes zullen ongetwijfeld ook weleens gedigitaliseerd worden. Veel mannen zullen dan een ander voorwerp moeten zoeken dat ze vaak bij zich dragen om een band mee op te bouwen. Want daar lenen smartphones, met hun snel verouderende techniek, zich niet echt voor.

Meer over mannen en hun portemonnee: Tassenmuseum Hendrikje, Amsterdam