Stuur je hersenen alvast maar vooruit, het heelal in

Project Kronos is een fictieve documentaire over de eerste interstellaire expeditie van de mensheid, gelanceerd in 2035. Betrokken geleerden vertellen over het prepareren van de missie en over de verrassende en verwarrende resultaten.

De eerste afgevaardigden van de mensheid in de interstellaire ruimte zijn de Voyager- en Pioneer-sondes die in de jaren zeventig eropuit werden gestuurd. Als die – ver buiten het zonnestel – ooit door een buitenaardse beschaving worden onderschept, zullen het slechts dode dozen zijn. De enige vorm van communicatie zal een boodschap van ‘ons’ aan de vinder zijn, vervat in artefacten aan boord.

De sonde in Project Kronos is ontworpen om juist te communiceren met aliens en daarvan verslag te doen.

Hoewel de reis ‘de eerste bemande interstellaire missie’ wordt genoemd, is het enige biologische materiaal dat meegaat: een brein. Hersenen hebben namelijk een hoeveelheid rekenkracht en opslagruimte die in machinale vorm zwaarder zou zijn en meer ruimte zou vergen, stelt een van de geïnterviewden.

Je kunt de film over ‘Project Kronos’ zien als een gedachtenexperiment. Een van de onderzoekers in beeld brengt het zo onder woorden: ‘Wat als we de meest intelligente en complexe computer zouden gebruiken die ooit is uitgevonden – en als dat het menselijk brein zou zijn?’

We horen dat de opslag van gegevens zou gebeuren in de vorm van wat we ‘herinneringen’ plegen te noemen en dat er conversietechnieken zijn ontwikkeld om hier digitale beelden van te maken. Dan vraag je je als kijker af hoe het zit met de betrouwbaarheid van herinneringen – en dat is het punt waar het verhaal een interessante wending neemt, die we hier niet zullen verklappen.

Regisseur Hasraf Dulull houdt de meeste tijd de hoofden van de betrokken wetenschappers in beeld, maar voorkomt saaiheid door daar gegevens overheen te projecteren van een computer die continu zoekt naar belangrijke woorden in het verhaal en naar emoties in de gezichten. Ook gebruikt hij beelden van ‘vroegere’ ruimtemissies en de cryptische opnamen die het reizende brein in 2035 heeft overgeseind. Project Kronos is een schitterend vormgegeven geheel.

Het verhaal bevat te veel logische zwakheden om een sterke sf-film op te leveren, maar het is wel een prima discussiestuk voor in de klas. Zijn hersenen inderdaad de krachtigste computers en zou dat in 2035 nog steeds zo zijn? Mist de film geen dot van een kans door niets te doen met de persoon die nog in dat brein moet zitten? Waarom zouden hersenen de reis aankunnen als complete astronauten niet in aanmerking komen? Is het project geslaagd of mislukt?

De eerste missie leidt tot een tweede, volgens hetzelfde principe opgezet. Er zijn nu verschillende breinen aan boord, die bovendien voorzien zijn van een interessante upgrade. Het maakt je, ondanks de zwakke plekken, benieuwd naar een vervolg.

Bekijk de video over Project Kronos via nrc.nl/wetenschap