kort

Fijnstof

Fijnstof is al onder de EU-norm gevaarlijk

Amsterdam. - In gebieden waar veel fijnstof in de lucht hangt, krijgen meer mensen longkanker. Voor deeltjes kleiner dan een honderdste millimeter (de categorie PM10) bijvoorbeeld, neemt de kans op longkanker ongeveer 20 procent toe per stapje van 10 μg/m3 (een μg is een duizendste milligram) verontreiniging. Die kans is al verhoogd beneden de Europese norm van 40 μg/m3. Dat schreven samenwerkende Europese onderzoekers vorige week in het medisch-wetenschappelijk tijdschrift The Lancet Oncology. Roken is, vergeleken met luchtverontreiniging, nog steeds een veel belangrijker veroorzaker van longkanker. Maar voor mensen die niet roken of niet meer roken, is de fijnstofbelasting zeker van belang. NRC

Pijlstaartmot

Raspen met genitaliën houdt vleermuis weg

Amsterdam. - Vleermuis in aantocht? Dan schuurt de pijlstaartmot zijn genitaliën tegen zijn achterlijf. Door het raspen van schub tegen schub ontstaat een ultrasoon geluid dat de vleermuis waarschijnlijk afschrikt of zijn echosignaal verstoort met spookecho’s. De mannetjesmotten schuren met hun genitale grijpers tegen hun lijf, hoe de vrouwtjes ultrasoon geluid maken is nog onbekend. Biologen ontdekten het geluid toen ze de roep van een jagende vleermuis afspeelden voor vastgesnoerde motten. Ze willen nu onderzoeken hoe vleermuizen erop reageren. Het ultrasone geluid valt in ieder geval binnen het gehoorbereik van vleermuizen. Van sommige beervlinders was al bekend dat ze vleermuisecho’s met ultrasone kliks kunnen verstoren. De biologen beschreven hun vondst deze maand in het wetenschappelijke tijdschrift Biology Letters. nrc

90-plussers

Hoogbejaarden steeds fitter en helderder

Amsterdam. - De 90-plussers van nu zijn beter ter been en denken helderder dan mensen die tien jaar geleden al negentig of ouder dan negentig waren. Dat schreven Deense onderzoekers vorige week in het medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet. De kans om 90-plusser te worden is in tien jaar tijd bijna 30 procent gestegen. Maar dat hoeft dus niet te betekenen dat de stroom hulpbehoevende, breekbare oudjes sterk zal toenemen, concluderen de onderzoekers. NRC