'Hogere btw wordt gecompenseerd'

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

De aanleiding

Het was een nogal dringende oproep van winkeliersvereniging Detailhandel Nederland: draai de verhoging van het btw-tarief terug! Afgelopen donderdag presenteerden de winkeliers een ‘Actieplan’ waarin ze minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) manen het btw-tarief terug te draaien van 21 naar 19 procent. Dat is volgens Detailhandel Nederland hard nodig om „extra schade aan de detailhandel te voorkomen”.

Maar minister Kamp is niet van plan de verhoging, die in oktober vorig jaar inging, ongedaan te maken. Het algemene btw-tarief blijft gewoon 21 procent. Dat liet hij diezelfde dag nog weten aan verschillende media. „Waar mensen aan de ene kant wat meer btw moeten betalen, hebben ze aan de andere kant relatief meer te besteden gekregen”, zo zei hij donderdagmiddag tegen de NOS. „En dat heeft elkaar gecompenseerd.”

Met andere woorden: Nederlanders merken feitelijk eigenlijk helemaal niks van dat hogere btw-tarief.

En, klopt het?

Uit de uitspraak wordt niet duidelijk hóe we dan „gecompenseerd” zouden worden voor die extra btw op de spullen die we kopen. Een telefoontje met Kamps ministerie – Economische Zaken – schept ook geen duidelijkheid. „Er zijn lastenverlichtingen geweest op andere vlakken”, zegt zijn woordvoerder. Maar wat voor verlichtingen precies, dat weet hij niet. „Dat is eigenlijk het terrein van Financiën.”

Zijn collega’s van het ministerie van Financiën kunnen er inderdaad meer over vertellen. Maar eerst brengen we even in herinnering hoe het ook alweer precies zat met die verhoging.

Het btw-tarief van 21 procent is een erfenis uit het Lenteakkoord. Het akkoord dat april vorig jaar in allerijl werd gesloten om het begrotingstekort terug te brengen naar de vereiste 3 procent.

Toen is ook berekend dat het hogere btw-tarief de staatskas jaarlijks ruim vier miljard euro zal opleveren – 4,06 miljard om precies te zijn. Dat valt te lezen in een destijds aangenomen wet met de wervende titel ‘uitwerking fiscale maatregelen Begrotingsakkoord 2013’.

Nu blijft de vraag: komt die vier miljard ook bij ons terug? In diezelfde wet staat dat een deel van de opbrengsten van het hogere btw-tarief inderdaad wordt „teruggesluisd” via verschillende fiscale maatregelen. Zo is de maximale arbeidskorting – een bedrag dat iedere werkende Nederlander ontvangt – verhoogd met 195 euro. Verder zijn bijvoorbeeld de zorgtoeslag en de ouderenkorting gestegen.

Maar dat is dus maar een déél van de totale opbrengsten van vier miljard euro – niet alles. De rest wordt dit jaar „ingezet ter verbetering van de het EMU-saldo”. Met andere woorden: we betalen meer geld in de winkel om er met zijn allen voor te zorgen dat het begrotingstekort onder die afgesproken 3 procent komt.

De verdeling is als volgt. Van de vier miljard euro aan extra btw-opbrengsten wordt dit jaar 2,5 miljard euro gebruikt om het begrotingstekort terug te brengen – en dus niet gecompenseerd. De overige 1,5 miljard euro wordt wel teruggegeven aan de belastingbetaler.

Vanaf volgend jaar is het wél de bedoeling dat de volledige vier miljard euro aan btw-opbrengsten wordt teruggesluisd, volgens een woordvoeder van het ministerie van Financiën. Hóe, dat is nog niet duidelijk – dat wordt pas bekend gemaakt bij de presentatie van de Miljoenennota 2014 op Prinsjesdag in september.

Dan nog een laatste detail: de uitspraak van minister Kamp suggereert dat álle Nederlanders evenveel gecompenseerd worden voor het hogere btw-tarief. Maar volgens belastingadviseur Robert van der Jagt van KPMG is dat nu helemaal niet het geval – voor zover er dus überhaupt gecompenseerd wordt. „Met name lagere inkomensgroepen hebben baat bij maatregelen als een hogere arbeidskorting”, zegt hij. Mensen met hogere inkomens moeten dit jaar volgens hem juist relatief méér betalen. „Zo moet bijvoorbeeld al vanaf 55.991 euro het toptarief van 52 procent betaald worden. Vorig jaar was dat pas vanaf 56.491 euro.”

Conclusie

Volgens minister Kamp merken Nederlanders eigenlijk helemaal niets van het hogere btw-tarief van 21 procent.

Maar uit de Wet uitwerking fiscale maatregelen Begrotingsakkoord 2013 blijkt dat maar een gedeelte van de 4 miljard euro aan extra btw-opbrengsten dit jaar wordt ‘teruggegeven’ aan de belastingbetaler. Niet eens de helft: maar 1,5 miljard euro. De overige 2,5 miljard euro wordt gebruikt om het begrotingstekort terug te brengen naar 3 procent – geen bestemming die de belastingbetaler op dit moment direct iets oplevert. Vanaf volgend jaar is het wél de bedoeling dat de volledige vier miljard euro aan extra btw-opbrengsten wordt teruggesluisd naar de burger. Maar nu gebeurt dat in ieder geval nog niet. Wij beoordelen de stelling daarom als onwaar.

Ook een bewering voorbij zien komen die je gecheckt wil zien? Mail je suggestie naar nextcheckt@nrc.nl of tip de redactie via Twitter met hashtag #nextcheckt.