Cameron speelt met huwelijk, land en leger

Vandaag debatteert het Britse Hogerhuis over het homohuwelijk. Premier David Cameron voert er strijd voor. De achterban van zijn partij is geschokt.

Op het Engelse platteland klagen ze dat de stadse premier David Cameron de Conservatieve waarden verkwanselt. Foto Reuters

Het leven in Marlow heeft het tempo van de zwanen op de Theems, die door het Engelse stadje stroomt. Op straat knikt men elkaar toe. De tuinen, vol bloeiende rozen, zijn keurig aangeharkt. In de winkelstraat geen schreeuwerige uithangborden voor de, voornamelijk luxueuze, ketens. En bij het pompstation word je nog bediend. Niet een stadje dat oogt als een broedplaats van verzet. Toch begon hier de opstand tegen David Camerons voornemen om het homohuwelijk in Engeland en Wales toe te staan. Vandaag houdt het Hogerhuis zijn derde, mogelijk laatste, debat over het onderwerp.

Bob Woollard – witte snor, blazer met gepoetste knopen, zoon van een in India dienende militair toen dat land nog tot het Britse rijk hoorde – hoopt dat de Lords het voorstel wegstemmen, of dusdanig amenderen dat het terug moet naar het Lagerhuis. „Waarom zouden we het huwelijk veranderen dat duizenden jaren goed heeft gewerkt”, vraagt hij.

Woollard is oprichter van Conservative Grassroots. Een groep die speciaal werd opgericht om het ongenoegen over het homohuwelijk te uiten. Maar verwacht in het Engeland geen grote demonstraties. „Wij zijn geen Fransen”, zegt Woollard. „We gaan de barricaden niet op.” En verwacht ook geen machtsvertoon, zoals dat van de Tea Party in de VS waarmee hij zijn organisatie vergelijkt.

Het is een beleefd protest. Woollard en de zijnen sturen vooral veel brieven. Al zegt hij dat hij genoeg mensen kent die zijn overgelopen of willen overlopen naar de rechtse UK Independence Party, die tegen het homohuwelijk is. Woollard niet: „Ik ben het mijn partij verplicht deze kwestie uit te zitten.”

Opmerkelijk aan het verzet tegen het homohuwelijk in Engeland en Wales (Schotland is met eigen wetgeving bezig, Noord-Ierland is nog niet zo ver) is dat het komt van de partij die de wet zelf indiende; de Conservatieven. Cameron heeft het homohuwelijk tot zijn zaak gemaakt, terwijl uit peilingen blijkt dat 55 procent van zijn partij tegen is, in vergelijking met 32 procent van de Engelsen en Welsh.

Het is vooral uit ongenoegen over de partijleiding, dat Woollard, zestien jaar lang gemeenteraadslid en oud-voorzitter van de Wycombe Conservative Association, in actie kwam. „De partij verkwanselt haar conservatieve waarden”, zegt hij. Samen met 35 andere oud- en huidige voorzitters van lokale Conservatieve afdelingen uit voornamelijk Zuid-Engeland bood hij in februari een brief aan Cameron aan. „Dit heeft talloze gewone partijleden ontsteld.”

„Ik ben niet tegen homoseksuele mensen”, zegt Woollard. „Maar ik ben vóór het huwelijk”. En dat is volgens hem bedoeld voor de voortplanting tussen man en vrouw, en voor de geborgenheid van kinderen. „Het is de kern van de samenleving.” Maar nu wil Cameron „het huwelijk een nieuwe definitie geven”.

Wat hem en zijn medeactievoerders steekt, is dat uit niets bleek dat Cameron het homohuwelijk wilde introduceren toen hij partijleider werd. Wel beloofde de premier belastingvoordelen voor echtparen, en dat moest het traditionele huwelijk versterken. Maar de coalitiepartner houdt dit vooralsnog tegen. „Sleutelen aan sociale kwesties kun je beter overlaten aan socialisten”, meent Woollard. Zie het geregistreerd partnerschap, dat in 2004 door Labour werd geïntroduceerd. Woollard vindt dat voldoende: „Maar Cameron wil Blair out-Blairen.”

En áls je zo’n onderwerp ter tafel brengt, moet je dat voorzichtig doen en luisteren naar de achterban. Dat doet Cameron niet, menen Woollard en de zijnen. Over dit onderwerp noch over de hogesnelheidslijn die vlak langs Marlow zal rijden en het landschap zal vernietigen noch over bezuinigingen op het leger. Huwelijk, platteland, en leger. De „kernwaarden” van een Conservatief.

Cameron gelooft juist dat hij die waarden wel vertegenwoordigt. „Conservatieven geloven in de banden die ons bijeenhouden. Dat de maatschappij sterker is als we elkaar trouw beloven en elkaar ondersteunen. Dus ik steun het homohuwelijk niet hoewel ik Conservatief ben. Ik steun het homohuwelijk omdat ik een Conservatief ben”, zei hij op het partijcongres van 2011.

Cameron is „een stedeling”, zegt Woollard. Ook al ligt het kiesdistrict van de premier, Witney, op nog geen vijftig kilometer van Marlow. Dat is ook het geluid dat bij een kleine steekproef in Marlow is te horen, al wil niemand met zijn naam in de krant. De meesten vinden dat Cameron „belangrijker zaken” heeft te regelen, waarbij de economie als eerste wordt genoemd. En stellen met tevredenheid vast dat het eigen Lagerhuislid, Dominic Grieve, de hoogste juridisch adviseur van de regering, zich van stemming onthield. Ook al was het om juridische redenen.

Ook andere Conservatieve Lagerhuisleden in de omgeving, onder wie staatsecretaris van Europese Zaken David Lidington, stemden tegen. Alleen minister van Binnenlandse Zaken Theresa May, van het naburige Cookham, is voor. In totaal stemden 133 van de 305 Tories tegen. Dankzij Labour en de Liberaal-Democraten werd het homohuwelijk aangenomen. Woollards hoop is nu gevestigd op het Hogerhuis. „Ik hoop dat ze in elk geval amendementen indienen zodat ambtenaren de vrijheid krijgen te weigeren een huwelijk te sluiten, en leraren er niet over hoeven te vertellen.” Meer dan tweehonderd brieven schreef hij, en hij kreeg naar eigen zeggen „prettige” antwoorden terug. Hij schreef ook een tweede brief aan Cameron. ‘Dear Robert’, schreef de premier terug. Verder was het antwoord „onbevredigend”. „We spreken niet dezelfde taal.”