Abortus aankaarten

Het is zomer, het land is leeg, alles ligt in diepe rust verzonken. Vooruit, laten we eens moeilijk doen.

Eerst maar simpel beginnen. In Chili heeft Sebastián Piñera, de president, iets gruwelijks gezegd. Op de Chileense televisie verscheen een elfjarig meisje dat regelmatig was verkracht door de vriend van haar moeder; ten gevolge daarvan was ze nu veertien weken zwanger. De president zei: „Ze heeft ons allemaal verrast met woorden waaruit diepgang en volwassenheid spreken toen ze zei dat ze, ondanks de pijn die haar verkrachter veroorzaakte, de baby wil krijgen en verzorgen.”

In Chili is abortus niet toegestaan, ook niet na verkrachting. Ook niet als je elf jaar oud bent en verkracht door de vriend van je moeder. Er zijn elfjarige meisjes wier moeder de verkeerde man in huis haalt. Waarna de moeder beweert dat het dochtertje zelf verkracht wilde worden. Waarna de president van het land het meisje om haar volwassenheid prijst. Dit zijn de gevallen waarin je niet alleen zou willen dat er een God bestaat, maar vooral dat Gods moeder, de Madonna della Misericordia, haar schutsmantel openvouwt en alle meisjes eronder beschermt tegen ouders en presidenten.

Ierland dan. Ook gemakkelijk. Dat wil zeggen, ook hier ben ik ondubbelzinnig tegen wrede wetten die abortus zelfs verbieden wanneer de levens van moeder en kind op het spel staan. Vorig jaar weigerden artsen een abortus aan een 31-jarige vrouw met bloedvergiftiging; de foetus had van meet af aan geen kans en zo stierven moeder en kind samen. Over de nieuwe Ierse wet, die abortus in dergelijke gevallen mogelijk maakt, is de afgelopen week in het parlement en daarbuiten verwoed strijd gevoerd. Talloze Ieren protesteerden ertegen.

Tot zover vind ik abortus een simpel onderwerp. Ik ben voor legalisering. Toch denk ik dat de hulpbisschop van Salzburg, Andreas Laun, gelijk heeft, toen hij onlangs zei dat het spreken over abortus te vaak blijft hangen in verontwaardiging rond zulke extreme situaties. Hij herinnerde aan de Oostenrijkse discussie, veertig jaar geleden, die vooral ging over de levensbedreigingen en de verkrachtingen. Daardoor verslapte de aandacht voor de ellende van abortus. Dat Laun vervolgens de duivel erbij haalde – ‘door paus Franciscus voel ik mij bemoedigd om te zeggen dat abortus werkelijk een werk van de duivel is’ – is mij als ongelovige protestant te barok. Maar de joligheid waarmee Nederland abortus propageert staat me nog sterker tegen.

Nederlandse politici, immers, trekken de wereld in met de Nederlandse abortusregeling als lichtend voorbeeld voor allen. Maatstaf voor fatsoen en beschaving. Zo werd een paar dagen geleden Macedonië door Nederlandse parlementariërs bezocht. In voorbereiding daarop schreef Kamerlid Marit Maij op de website van de PvdA dat tot haar schrik ‘ook in Europa seksuele en reproductieve rechten van vrouwen in een toenemend aantal landen steeds minder vanzelfsprekend’ zijn.

Pardon? Wat was er gebeurd? Waren de voorbehoedsmiddelen Europawijd in de ban gedaan? Nee, het draaide om eisen die Macedonië en Litouwen aan abortus willen stellen, strengere eisen dan die in Nederland. En omdat abortus volgens Maij een zaak is van seksuele en reproductieve rechten van de vrouw, moet Nederland dat dus ‘aankaarten’, ‘er niet voor weglopen’, er ‘zich wereldwijd voor inzetten’, want er is ‘veel werk aan de winkel’. „Nederland”, schrijft Maij, „speelt internationaal een voortrekkersrol op dit gebied”.

Goed, laten we dan eens kijken hoe de zaak in Nederland is geregeld. Hier mag abortus worden uitgevoerd tot het moment dat een kind buiten het lichaam van de moeder levensvatbaar is. Bij de huidige stand van wetenschap is dat tot aan vierentwintig weken zwangerschap, oftewel vijfenhalve maand. Maar omdat wetenschap voortschrijdt en een kind van vijfenhalve maand steeds vaker levensvatbaar is, werd een paar jaar geleden nagedacht over het terugschroeven van die grens. Dat bleek echter niet te passen in het systeem van de diagnostiek en het ging dus niet door.

Over het kind bij Maij en haar medeparlementariërs geen woord. Niets over de emotionele ellende die een abortus ook oplevert voor veel vrouwen. De boodschap die Nederland wereldwijd moet uitdragen gaat over reproductieve rechten. De blijde boodschap luidt ‘dat iedere vrouw het recht heeft zelf te beslissen over haar seksualiteit, over of en wanneer ze kinderen wil krijgen. Dit is een fundamenteel mensenrecht’. Niets over het feit dat je met een late abortus voornamelijk regelt welke kinderen, dat wil zeggen, wat voor soort kinderen je krijgt. Een vrijheid waar ik niet op voorhand al tegen ben, maar wees wel zo eerlijk die te benoemen.

Geloof me, ik begrijp het belang van veilige en ruime toegang tot abortus dondersgoed. Ik vind de verklaring van de Chileense president weerzinwekkend. Ik vind het misdadig, en zelfs vanuit hun eigen standpunt bezien onbegrijpelijk, dat Ierse kardinalen het liefst moeder en kind allebei dood laten gaan. Maar ik ben niet minder ontdaan en beschaamd door de retoriek waarmee Nederlanders de wereld intrekken. Abortus op ongeboren kinderen van vijf maanden onder verwijzing naar ‘het seksuele recht van de vrouw’. Het is onthutsend.

Maxim Februari is filosoof en schrijver. Deze column is wekelijks.