Soul met viool

In de Darling-zaal klinkt toekomstmuziek. Onder de naam ‘New Urban Jazz’ brengt een jonge generatie musici grootstedelijke jazz op smaak met soul, r&b en hiphop. Een van de grote namen is de Amerikaanse soulvolle jazz-zanger José James. In ‘Electronic jazz & Future soul’ mengen geluidskunstenaars hun beats met jazz en klinken nieuwe soulstemmen als de Britse zangeres Laura Mvula.

Laura Mvula tijdens haar optreden afgelopen weekend op het Glastonbury Festival Foto AFP

Zie daar maar eens gewoon onder te blijven: benoemd tot ‘critics choice’ bij de Brit Awards en een van de uitverkoren ‘sounds of 2013’ bij de BBC. De Britse zangeres Laura Mvula (27), een klassiek geschoolde zangeres/componiste uit Birmingham, werd ineens de belofte van dit jaar. Anderhalf jaar terug werkte ze nog als receptioniste bij het Birmingham Symphony Orchestra. Dat ze nu overal optreedt, van Britse tv-shows tot grote Europese festivals als Glastonbury afgelopen week, beziet ze dan ook met grote verbazing. „Het is onwerkelijk, ik kan niet uitleggen hoe het voelt.”

Laura Mvula, een wat verlegen donkere vrouw met kort geschoren kroeshaar en uitzonderlijke met valse wimpers aangezette hertenogen, heeft een eclectische soulstijl die dan weer heel aards dan weer spiritueel aandoet. Ze debuteerde in maart met de indrukwekkende cd Sing To The Moon waarop ze een behoorlijke ideeënrijkdom liet zien: gelaagde zangharmonieën, orkestrale klassieke invloeden en onalledaagse songstructuren. Ook opvallend is het instrumentarium van harp, viool en celesta.

De zangeres zegt vooral opluchting te voelen als ze terugkijkt op het eclatante succes in dit voorbije jaar. In haar kleedkamer, vlak voor een optreden in Rotterdam, vertelt ze hoe ze aanvankelijk, bij het afronden van haar studie piano, viool en muziekcompositie, totaal niet zeker was van wat ze ging doen. „Het voelde alsof er weinig mogelijkheden waren. Ik voelde me zelfs dwaas als ik tegen mensen zei dat ik een muziekcarrière ambieerde, of als professional liedjes zou gaan schrijven voor anderen. Ik had werkelijk geen idee wie mijn muziek zou gaan spelen, laat staan dat ik zelf performer zou zijn.”

Familieaangelegenheid

Aan haar album droegen 22 musici bij. Mvula zingt, en is ook als bespeler van diverse toetsen te horen, van piano en celesta tot orgel. Live, zoals eerder dit jaar op het festival Motel Mozaïque in Rotterdam, staat ze met zeven musici op het podium. Het is een ware ‘family affair’: haar zus en haar jongere broer spelen viool en cello. In haar familie is muziek een rode draad. „Het spelen van instrumenten is ons nooit opgelegd”, zegt ze. „Er stond thuis een piano waar iedereen op kon spelen. Maar, zeiden onze ouders, die een brede muzikale smaak hadden, als je lawaai gaat maken gaan we je er wél in trainen.” Mvula leerde piano en viool spelen. Op de middelbare school, zegt ze, was ze altijd zeer onder de indruk van de ‘slimme’ kinderen. „Ik moest er altijd hard voor werken. Muziek was voor mij natuurlijker, het raakte me meer.”

Door te musiceren, onder zachte dwang van hun ouders die streng toezagen op hun lessen, kregen zij en haar broer en zus een goede band met elkaar. Met twee violen en een cello vormden ze een strijktrio. „We speelden op feestjes en bruiloften waar we weken van tevoren hard voor repeteerden. Daarnaast zongen we samen, en speelden we in de band van de kerk waar onze vader ouderling was. Dat ik mijn familie nu nog bij me heb in mijn band voelt heel vertrouwd en het houdt mij scherp. Zij voelen meteen aan hoe ik het wil – dat is onze diepe band.”

Laura Mvula verkreeg haar achternaam door haar huwelijk met een Zambiaan, een klassieke bariton die ze ontmoette op het conservatorium van Birmingham. Hij was het die haar, na tal van baantjes, aanmoedigde haar eigen liedjes eens uit te voeren in plaats van te wachten op ‘haar grote doorbraak’ als componist voor een orkest. Ze stuurde demo’s naar diverse mensen in de muziekindustrie. Componist Steve Brown, ontdekker van zangeres Rumer, reageerde en sleutelde met haar aan haar debuut.

De Afrikaanse achtergrond van haar echtgenoot noemt ze van grote invloed op haar muziek. Daarnaast is in Mvula’s liedjes een vloeiende gospelstroom terug te vinden, zoals in de vraag-en-antwoordcombinaties. Het draait bij de zangeres niet om de typische zwarte Amerikaanse gospelmuziek die veel soulzangers heeft beïnvloed, maar om een combinatie van Caraïbische gospel (de roots van haar familie) en de spirituele muziek die ze in haar jeugd in de kerk van de Pinkstergemeente in Birmingham hoorde. Ze luisterde veel naar christelijke popartiesten als Graham Kendrick.

Van grote invloed was haar tantes a-capellagroep Black Voices. „Die vrouwen zongen recht uit het hart in tal van verschillende harmonieën, en ze deden instrumenten na met hun stem. Prachtig.” Mvula mocht met ze meedoen en leerde in deze groep hoe vijf stemmen samen konden mengen. „Dat heeft de basis gelegd voor mijn obsessie met stemmen. Ik heb er leren arrangeren, van kerstliedje tot jazzsuite, en ik leerde bovendien hoe ik ondanks mijn podiumvrees met vertrouwen kon zingen.”

Onderkoelde klasse

Haar album lijkt een moodboard: ze toont veel, houdt het spannend en versiert haar liedjes met veel belletjes, klapjes en koortjes in vele kleuren. Van onderkoelde klasse, soms bijna plechtig zijn liedjes als Is There Anybody Out There? en Diamonds. Grote levendigheid weerklinkt in She en de single Green Garden waarvoor ze een dansvideo opnam in Los Angeles.

Een eigenwijze ongewone songstructuur voor bijvoorbeeld Make me Lovely, een van de moeilijkere liedjes op haar cd, is haar ‘zomaar’ komen binnenvallen. Het nummer ontstond door een ‘worsteling’ met het openingsakkoord van Debussy Golliwogg’s Cakewalk. „Dat vond ik zo brutaal en intimiderend; ik wilde het echt in iets heel moois veranderen. Van het resultaat begreep ik aanvankelijk zelf helemaal niets. Toen ik het mijn zus voorspeelde vond ze het prachtig, maar ze wilde toch meteen het idee erachter weten. Dat had ik niet, het was een vrije val geweest. En dat was nieuw voor me. Ik besloot alle regels overboord te gooien. De muziek mag leiden, niet de vorm.”

Dat ze nu op North Sea Jazz een concert geeft, is de kers op de taart, al heeft ze de promotors wel even willen bellen: „Ik, een jazz-zangeres?” Met de Britse zanger Jamie Cullum heeft ze inmiddels een goede muzikale klik gevonden, dat heeft geleid tot een duet op zijn nieuwe plaat. „Of we het samen gaan uitvoeren op het festival?” Een mysterieuze lach. „We kunnen er alleen op hopen.”

Laura Mvula speelt vrijdag 12 juli 19:15 in Darling.