Herstel de natuur. Na de wolf nu tijd voor de beer

Een bruine beer in Ouwehands Dierenpark in Rhenen. Niet alleen de wolf, maar ook de bruine beer zou een vlaggenschip voor topnatuur kunnen zijn. Foto ANP / Vincent Jannink

Waarom toch die ontwijkende houding ten opzichte van grote dieren? De Nederlandse natuur doet in potentie niet onder voor die van Afrika, betoogt publicist Stefan Pasma. Volgens hem zou niet alleen de wolf, maar ook de bruine beer een vlaggenschip voor topnatuur kunnen zijn.

De dode wolf die vorige week in de Noordoostpolder werd gevonden is een goede kandidaat als vaandeldrager voor topnatuur. Er is echter een soort die nog veel meer tot de verbeelding spreekt bij het grote publiek dan de wolf: de bruine beer. Uit jachtrechten van de Utrechtse bisschoppen weten we dat de bruine beer in de middeleeuwen nog in ons land voorkwam. Vreemd genoeg wordt dit grote en aantrekkelijke symbool voor topnatuur, de bruine beer, geheel genegeerd door grote natuurbeschermingsorganisaties als Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer.

De natuur van Nederland doet in potentie niet onder voor die van Afrika met aansprekende diersoorten als eland, edelhert, wolf, zeearend en bruine beer. Ons land heeft een zeer vruchtbare rivierdelta en dat biedt ook veel potentie voor grootschalige natuur. Hoewel we in een dichtbevolkt land leven, is er nog ruimte. Zo is in het Markermeer plek voor een robuust moeras- en plassengebied waar de huidige Oostvaardersplassen maar liefst acht (!) maal in passen. Of denk aan het project Veluweroute. Een slim plan waarmee een aantal grote, dicht bij elkaar gelegen natuurgebieden zoals de Oostvaardersplassen, Veluwe en Gelderse Poort, met nieuwe natuur aan elkaar worden vastgemaakt.

Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer laten kansen liggen voor topnatuur door het negeren van het vlaggenschip, de bruine beer. Dit doet mij terugdenken aan de herfst van 2007 toen ik in dagblad Trouw natuurorganisaties opriep om het publiek voor te bereiden op de terugkeer van een wolf vanuit Duitsland. Het duurde tot 2011, toen een mogelijke wolf werd gezien bij Duiven, dat Natuurmonumenten haar ‘coming out’ had en het aandurfde om de wolf volmondig en publiekelijk welkom te heten.

Waar komt toch die ontwijkende houding ten opzichte van grote zoogdieren in onze natuur vandaan? Terwijl juist die terugkeer van grote dieren, als wolf, eland en bruine beer, de Nederlandse natuur weer volop in de spotlights kan gaan zetten.

Foto ANP / Vidiphoto

Ga maar na: wanneer straks op een mooie voorjaarsdag de eerste beelden te zien zullen zijn van een spelend jong beertje in een natuurgebied, heeft de Nederlandse natuur er een boegbeeld van reuzenformaat bij. Dergelijke topnatuur zal straks ook zeker grote aantallen bezoekers gaan trekken. En in veel grotere aantallen dan bij de bestaande natuurgebieden.

Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer zijn aan zet om de handen ineen te slaan en een paar bruine beren te herintroduceren in een bestaand en afgeschermd natuurgebied. Aangezien de natuur in Nederland nog te versnipperd is voor een levensvatbare populatie beren, zou er zeker in de beginperiode via een soort luchtbrug af en toe een bruine beer met vers bloed van elders kunnen worden ingevlogen.

Het lijkt in eerste instantie een onwerkelijk idee: wilde beren in Nederland maar als we in ons land serieus aan natuurherstel willen doen kunnen natuurbeschermingsorganisaties uiteindelijk niet om grote inheemse zoogdieren heen en zeker niet om de bruine beer.

Stefan Pasma is publicist en oprichter van website Ongerepte-Natuur.nl.
Dit opiniestuk verscheen gisteren in NRC Handelsblad. Indien u uw reactie ondertekent met volledige naam en plaats, maakt u kans op vermelding in de brievenrubriek. Direct insturen kan ook: opinie@nrc.nl.