Beleggers in foute fondsen maken klappers

Pensioenfondsen dumpen ‘onethische’ aandelen. Pech voor de deelnemers, wie belegt zonder moraal wordt rijk.

Het duurde even, maar pensioenfondsen hebben naast rendement nu ook ethiek ontdekt. De laatste tijd dumpen ze belangen in bedrijven waar ze morele bezwaren bij hebben.

Neem pensioenfonds Zorg en Welzijn (2,5 miljoen deelnemers) dat sinds 1 juli de ‘tabaksportefeuille' heeft afgestoten. In totaal heeft PFZW ruim 135 miljard euro belegd vermogen en eind vorig jaar was nog ruim 600 miljoen euro ondergebracht bij tabaksproducenten als British American Tobacco. PFZW heeft dat geld onlangs weggehaald vanwege onder meer de „lastige relatie van het product met de sector” en het feit sigarettenmarketing ook op jongeren is gericht.

Dat institutionele beleggers meer principes krijgen is een opvallende trend in beleggingsland. Die begon in Nederland met een uitzending van televisieprogramma Zembla in 2007 over investeringen van pensioenfondsen in producenten van clusterbommen en landmijnen. Dat leidde tot de nodige ophef omdat die wapens veel burgerslachtoffers maken. Sindsdien trokken pensioenfondsen zich terug uit zulke wapenproducenten zoals Raytheon.

„Er is sindsdien behoorlijk gereageerd door pensioenfondsen. Het is goed dat ze bewuster zijn over wat ze met hun geld doen, maar er zijn nog steeds stappen te maken”, zegt Antoinette van Lier. Ze is mede-oprichter van Ownership Capital, een nieuwe vermogensbeheerder die enkel en alleen aan duurzame beleggingen doet.

De laatste tijd groeit de lijst van bedrijven en sectoren die onder het mom van ‘duurzaam’ of ‘ethisch’ beleggen uit de gratie raken. Een rapport van het Franse onderzoeksbureau Novethic toonde vorige maand aan dat bij 2.300 miljard euro aan belegd Europees vermogen een zwarte lijst wordt gehanteerd.

Één ‘fout’ bedrijf steekt er met kop en schouders bovenuit, zo blijkt uit een steekproef in het rapport. Daarbij gaven maar liefst 14 van de 19 institutionele beleggers aan op ethische gronden niet in de Amerikaanse supermarktketen Walmart te beleggen. Walmart – ‘Save money, live better’– heeft de reputatie het niet al te nauw te nemen met de rechten van werknemers. Maar het is wel opvallend dat het bedrijf zo impopulair is bij institutionele beleggers. De twee miljoen werknemers die Walmart in dienst heeft en het veelvoud aan mensen dat er jaarlijks voor ruim 400 miljard dollar aan boodschappen doet, hebben klaarblijkelijk beduidend minder moeite met de supermarktreus.

In tegenstelling tot pensioenfondsen lijkt de individuele belegger van mening dat voor ethiek geen plaats is op de beurs. Bij een recent onderzoek van Belegger.nl gaf een ruime meerderheid van de 300 ondervraagde beleggers aan geen bezwaren te hebben tegen investeringen in bedrijven waarbij ethische vraagtekens geplaatst kunnen worden. De tegenstand voor aandelen in producenten van clusterbommen was met 29 procent het hoogst. En dus nog lager bij bedrijven die zich schuldig maken aan kinderarbeid of die producten leveren die kunnen leiden tot een pijnlijke langzame dood zoals tabaksfabrikanten.

Mogelijk zijn die individuele beleggers iets meer gespitst op geld dan de pensioenfondsen. Met het afscheid van British American Tobacco zegt PFZW ook vaarwel tegen een fonds dat al vijf jaar lang een rechte lijn naar boven vertoont en 91 procent in waarde steeg. Voor beleggingen in andere sin stocks zoals drankenproducent Diageo geldt hetzelfde.

Van Lier van Ownership Capital bezweert dat het „heel goed mogelijk” is om zowel duurzaam te beleggen als goede rendementen te halen. „Het is een kwestie van aandelen selecteren die het zowel goed doen qua financieel als maatschappelijk rendement. Die zijn er genoeg.”